۱۵ مهر ۱۴۰۵
در اثنی افزایش قیمت کاغذ، در شهریورماه 1405 هم از حیث رفت‌وآمد کتابی شلوغ بود. نشر افق پس از مدتی طولانی که اثری منتشر نکرد دست به انتشار دو عنوان جدید زد. نشر نو آخرین کتاب جولین بارنز را در همین ماه روانه‌ی بازار کرد. در ادامه، این کتاب‌ها را با یکدیگر مرور خواهیم کرد.
کتاب‌های جدید شهریورماه ۱۴۰۵
کتاب فرهنگ مرگ از نشر نو
بنجامین نویس عنوانی برای کتابش انتخاب کرده که بعید است بتوانید در کتاب‌فروشی از کنارش بی‌تفاوت رد شوید: «فرهنگ مرگ». البته خیال نکنید قرار است با رساله‌ای درباره‌ی مردن یا سوگواری طرف باشیم. نویس می‌رود سراغ چیزی بزرگ‌تر؛ اینکه فرهنگ مدرن چه نسبتی با مرگ ساخته است. جنگ‌های قرن بیستم، تروریسم، فناوری، پزشکی، بدن و آن قدرت‌هایی که کم‌کم اختیار زندگی و مرگ آدم‌ها را هم به دست گرفته‌اند، همگی به این کتاب راه پیدا می‌کنند. اگر نام ژرژ باتای برایتان آشناست، احتمالاً بعضی جاهای کتاب بیشتر هم به مذاقتان خوش خواهد آمد؛ چون نویس از همان سنت فکری‌ای تغذیه می‌کند که مرگ را نه صرفاً پایان زندگی، بلکه چیزی می‌بیند که شیوه‌ی زندگی‌کردن ما را هم شکل می‌دهد. محسن فخری کتاب را ترجمه کرده و نشر نو آن را در ۲۴۰ صفحه منتشر کرده است. کتاب کوچکی نیست، ولی موضوعش قطعاً از خودش بزرگ‌تر است.
کتاب ایران به روایت کرزن از نشر نو
اسم کرزن برای ایرانی‌ها کمی دردسرساز است. نمی‌شود جرج ناتانیل کرزن را فقط جهانگردی انگلیسی دانست که آمد ایران را دید و رفت؛ چون همین آدم بعدها وزیر خارجه‌ی بریتانیا شد و نامش با قرارداد ۱۹۱۹ گره خورد. اما «ایران به روایت کرزن» ما را به کرزنِ قبل از آن ماجراها برمی‌گرداند: جوانی که شش ماه در ایران می‌چرخد، شهرها و روستاها را می‌بیند، عکس می‌گیرد و تقریباً درباره‌ی هرچیزی هم نظری دارد! گاهی دقیق است، گاهی شیفته و گاهی آن‌قدر از بالا به ایرانی‌ها نگاه می‌کند که خواندنش آدم را عصبانی می‌کند. پیتر کینگ در این نسخه بخش‌های سیاسی کتاب عظیم «ایران و قضیه‌ی ایران» را کنار گذاشته و بیشتر سراغ مشاهدات کرزن رفته است. شهلا طهماسبی ترجمه‌اش کرده و عکس‌های خود کرزن هم در کتاب آمده‌اند. پس این‌جا با یک سفرنامه‌ی بی‌گناه طرف نیستیم؛ داریم ایران را از چشم کسی می‌بینیم که بعدها خودش بخشی از مسئله‌ی ایران شد.
کتاب میراث هیتلر از نشر نو
حسن شهیدنورایی را احتمالاً بیش از هرچیز از نامه‌های صادق هدایت می‌شناسیم؛ همان دوستی که هدایت برایش نامه می‌نوشت و حالا نامش گوشه‌وکنار مجموعه‌نامه‌ها زیاد به چشم می‌خورد. «میراث هیتلر» فرصت خوبی است که بالاخره شهیدنورایی را بدون هدایت ملاقات کنیم. او در تابستان ۱۳۲۵، یعنی زمانی که هنوز خاکستر جنگ جهانی دوم کاملاً سرد نشده بود، به منطقه‌ی تحت اشغال آمریکایی‌ها در آلمان رفت و آنچه دید را نوشت. این نوشته‌ها همان زمان به‌صورت مسلسل در دو روزنامه‌ی تهران منتشر شدند و حالا برای نخستین بار شکل کتاب گرفته‌اند. بنابراین با گزارشی مواجهیم که نویسنده‌اش از فاصله‌ی تاریخی امن امروز به آلمان پس از نازیسم نگاه نمی‌کند؛ تقریباً همان موقع آن‌جاست، میان خرابه‌ها و مردمی که تازه فهمیده‌اند رایش هزارساله فقط دوازده سال دوام آورده است. از آن کتاب‌هایی که سند تاریخی بودن‌شان گاهی حتی از ادبیات‌شان جذاب‌تر می‌شود.
کتاب جدایی(ها) از نشر نو
اگر با جولین بارنز رفاقتی قدیمی دارید، این یکی را احتمالاً با کمی احتیاط بردارید؛ چون خود بارنز گفته «جدایی(ها)» پایان مسیر داستان‌نویسی‌اش است. همین یک جمله کافی است تا کتاب از همان ابتدا کمی حالت وداع پیدا کند. بارنز این‌جا دوباره همان بارنز آشنای سال‌های متأخر است: نیمی رمان‌نویس، نیمی جستارنویس و تماماً گرفتار حافظه، زمان، عشق، فقدان و مرگ. قصه درباره‌ی زن و مردی است که در جوانی از هم جدا شده‌اند و چهل سال بعد دوباره به هم می‌رسند؛ اما بارنز که باشد، «دوباره به هم رسیدن» قرار نیست الزاماً آغاز خوشبختی باشد. راوی هم کسی است که هر دو بار در شکل‌گیری رابطه‌ی این دو نقش داشته و حالا شاهد چیزی است که شاید اسمش عشق باشد و شاید هم فقط ناتوانی آدم‌ها از تمام‌کردن گذشته. میثم محمدامینی ترجمه‌ی کتاب را انجام داده است. اگر «درک یک پایان» را دوست داشتید، بعید است بتوانید در برابر این وداع بارنز مقاومت کنید.
کتاب گلوگاه: چرا جهان چشم از تنگه‌ی هرمز برنمی‌دارد؟ از نشر طرح نو
عنوان فارسی کمی ما را گول می‌زند؛ «گلوگاه» فقط کتابی درباره‌ی تنگه‌ی هرمز نیست. ادوارد فیشمن در اصل دارد درباره‌ی شکل تازه‌ای از جنگ حرف می‌زند: جنگی که برای شروعش لازم نیست یک سرباز از مرز عبور کند. کافی است دسترسی یک کشور به بانک، فناوری، انرژی، زنجیره‌ی تأمین یا مسیر کشتیرانی را ببندید. عنوان اصلی کتاب هم Chokepoints: American Power in the Age of Economic Warfare است و همین بهتر نشان می‌دهد با چه چیزی سروکار داریم. در جهانی که همه‌چیز به همه‌چیز وصل شده، نقطه‌ی قوت شبکه‌ها همان نقطه‌ی ضعف‌شان هم هست؛ کافی است جای درست را فشار دهید. تنگه‌ی هرمز یکی از همین جاهاست. محسن ابراهیمی این کتاب مفصل ۷۷۲صفحه‌ای را ترجمه کرده و طرح نو منتشرش کرده است. از آن کتاب‌هایی که بعد از خواندن‌شان احتمالاً خبر «بسته‌شدن یک مسیر»، «تحریم یک بانک» یا «محدودیت صادرات تراشه» دیگر برایتان خبر اقتصادی ساده‌ای نخواهد بود.
کتاب موزه‌ی تناقض‌ها از نشر مرکز
۸۸ صفحه کتاب و چنین اسم بزرگی! آنتوان وترس در «موزه‌ی تناقض‌ها» واقعاً همان کاری را می‌کند که عنوان کتاب وعده داده: تناقض‌ها را مثل اشیای یک موزه کنار هم می‌چیند و از ما می‌خواهد کمی جلوی هرکدام بایستیم. این‌جا تناقض چیزی نیست که باید فوراً حلش کنیم؛ خودش تبدیل می‌شود به راهی برای فکرکردن. سیاست، حافظه، هویت و زندگی روزمره وارد این موزه می‌شوند و کتاب جایی میان فلسفه، روایت و هنر حرکت می‌کند. شاید جذاب‌ترین نکته‌اش هم همین باشد که قرار نیست برای خواندنش حتماً با یک کتاب فلسفی سنگین دست‌وپنجه نرم کنید. وترس بیشتر می‌خواهد نشان دهد انسان معاصر چه موجود عجیبی شده: مدام دنبال قطعیت است و هم‌زمان در جهانی زندگی می‌کند که تقریباً هیچ‌چیز در آن کاملاً قطعی نیست. ناهید ولی‌زاده کتاب را ترجمه کرده و نشر مرکز منتشرش کرده است. یک کتاب کم‌حجم برای کسانی که از کتاب‌های کم‌حجمِ تمام‌نشدنی خوششان می‌آید.
کتاب در دوزخ نوشتم از نشر بیدگل
محمد رضایی‌راد را اگر از نمایشنامه‌هایش بشناسید، احتمالاً می‌دانید که نباید انتظار داشته باشید آدم‌هایش خیلی راحت از صحنه جان سالم به در ببرند؛ حتی وقتی ظاهراً هیچ اتفاق عظیمی نیفتاده است. «در دوزخ نوشتم» هم از همان جنس است. ستوه، شخصیت نمایش، جایی از کار می‌خواهد علیه خودش اعتصاب غذا کند؛ علیه تنش، میل‌هایش، ناتوانی‌هایش و دوراهی‌هایی که هر انتخاب در آن‌ها به‌جای نجات، شکل دیگری از سقوط است. همین تصویر تقریباً کلید ورود خوبی به نمایشنامه است: دوزخ این‌جا لزوماً جایی در جهان دیگر نیست؛ ممکن است همان لحظه‌ای باشد که آدم مجبور است انتخاب کند و می‌داند هیچ‌کدام از دو راه نجاتش نمی‌دهند. کتاب پیش‌تر در نشر نیلا منتشر شده بود و حالا بیدگل آن را در مجموعه‌ی نمایشنامه‌هایش دوباره به پیشخان آورده است. فقط صد صفحه است، اما از آن صدصفحه‌ای‌هایی نیست که بعد از بستن کتاب تمام شوند.
کتاب آخر دنیا از نشر بیدگل
جنی ارپنبک از آن نویسنده‌هایی است که کافی است یک «اگر» کوچک وسط زندگی آدم‌ها بگذارد تا تاریخ از نو نوشته شود. «آخر دنیا» دقیقاً بر همین «چه می‌شد اگر؟» بنا شده است. زن بی‌نام رمان چند بار می‌میرد و هر بار کتاب انگار دستش را دراز می‌کند، او را از مرگ بیرون می‌کشد و امکان دیگری از زندگی‌اش را امتحان می‌کند. نتیجه چیزی میان رمان تاریخی، بازی با امکان‌های زندگی و تأملی درباره‌ی تصادف است. مسیر این زندگی‌های ممکن از گالیتسیا و وین می‌گذرد، به مسکو می‌رسد و سر از آلمان شرقی درمی‌آورد؛ یعنی تاریخ قرن بیستم هم با جنگ، تبعید و فروپاشی‌های سیاسی‌اش مدام پشت سر شخصیت ایستاده است. محمد همتی ترجمه‌ی کتاب را بر عهده داشته. اگر همیشه بعد از یک تصمیم مهم با خودتان گفته‌اید «اگر آن‌روز جور دیگری انتخاب کرده بودم چه؟»، ارپنبک سیصد صفحه برایتان پاسخ دارد؛ البته نه آن پاسخی که آرام‌تان کند.
کتاب مارکسیسم و انقلاب در ایران از نشر ثالث
تاریخ چپ ایران پر است از گروه‌هایی که درباره‌ی یک چیز اختلاف داشتند: انقلاب دقیقاً چگونه قرار است اتفاق بیفتد؟ سوسیال‌دموکرات‌ها، حزب کمونیست، حزب توده، چریک‌های فدایی، مائوئیست‌ها و دیگر جریان‌ها هرکدام ایران را از پشت عینک نظری متفاوتی نگاه کردند و هرکدام نسخه‌ای برای رسیدن به انقلاب داشتند. علیرضا مرادی در «مارکسیسم و انقلاب در ایران» به‌جای اینکه صرفاً تاریخ این گروه‌ها را دوباره تعریف کند، می‌رود سراغ خود آن عینک‌ها. چرا بعضی تحلیل‌ها جامعه‌ی ایران را درست ندیدند؟ چرا نظریه و واقعیت از هم فاصله گرفتند؟ و چرا انقلابی که این جریان‌ها سال‌ها برایش نظریه ساخته بودند هیچ‌وقت به شکلی که تصور می‌کردند اتفاق نیفتاد؟ کتاب ۴۸۴ صفحه است و بیشتر از آنکه تاریخ سازمان‌های چپ باشد، تاریخ یک مسئله‌ی فکری است. برای کسی که به تاریخ اندیشه‌ی سیاسی معاصر ایران علاقه دارد، این تفاوت اصلاً کوچک نیست.
کتاب آخرین روز از زندگی پیشین نشر ماهی
آندرس باربا را احتمالاً با «جمهوری مشعشع» به خاطر می‌آورید؛ همان نویسنده‌ای که بلد است واقعیت را فقط چند درجه کج کند تا ناگهان همه‌چیز ناآشنا و ترسناک شود. در «آخرین روز از زندگی پیشین» هم با همین چند درجه انحراف طرفیم. زنی با پسربچه‌ای روبه‌رو می‌شود که انگار در زمان گیر کرده است. همین کافی است تا چیزی که می‌توانست داستان ساده‌ای درباره‌ی یک خانه و یک کودک باشد آرام‌آرام وارد قلمرو ارواح، حافظه و زندگی‌های ازدست‌رفته شود. اما باربا چندان دنبال ترساندن ما نیست؛ حضور این کودک بیشتر شکافی است که از دل آن گذشته وارد زندگی اکنون زن می‌شود. قاسم مومنی کتاب را ترجمه کرده و نشر ماهی آن را در قطع جیبی و ۱۵۲ صفحه منتشر کرده است. برای کسانی که داستان ارواح را زمانی بیشتر دوست دارند که مطمئن نباشیم روح واقعاً روح است یا بخشی از حافظه‌ای که حاضر نیست دست از سر آدم بردارد.
کتاب داستان شب هزار و دوم از نشر ماهی
یوزف روت را معمولاً با امپراتوری رو به زوال اتریش‌ـ‌مجارستان و آن حس عجیبی به خاطر می‌آوریم که انگار آدم‌هایش دارند در سالنی مجلل می‌رقصند و خودشان هنوز نفهمیده‌اند ساختمان درحال فروریختن است. «داستان شب هزار و دوم» هم کم‌وبیش از همین جنس است. کتاب پر است از پول، لباس، نور، تجمل، اشراف و برخوردهای تصادفی آدم‌هایی که اصولاً نباید هیچ‌وقت یکدیگر را می‌دیدند. پشت این زرق‌وبرق اما چیزی دارد تمام می‌شود. روت در آخرین رمانی که در زمان حیاتش منتشر شد، وین را به شهری تبدیل می‌کند که شکوهش هنوز پابرجاست اما پوسیدگی از زیر آن بالا آمده است. طنز تلخ و نوستالژی هم طبق معمول کنار هم‌اند. ترجمه را علی‌اصغر حداد انجام داده؛ نامی که خودش برای علاقه‌مندان ادبیات آلمانی دلیل خوبی برای برداشتن کتاب از پیشخان است. وداعیه‌ای برای یک شهر، درست پیش از آنکه چراغ‌هایش خاموش شوند.
کتاب آواز حزین زنان از نشر خوب
اسم نیکلای لسکوف در ایران هنوز زیر سایه‌ی غول‌های ادبیات روسیه مانده است. وقتی یک طرف داستایفسکی و تولستوی ایستاده‌اند و طرف دیگر چخوف و گوگول، خب طبیعی است که رسیدن به لسکوف کمی طول بکشد. اما همین نویسنده را والتر بنیامین یکی از بزرگ‌ترین نمونه‌های «قصه‌گو» می‌دانست و تولستوی هم ارادت کمی به او نداشت. «آواز حزین زنان» داستان ناستیاست؛ زن جوانی از طبقه‌ی رعیت در روسیه‌ی قرن نوزدهم که تقریباً همه‌چیز زندگی‌اش پیشاپیش به دست دیگران تعیین شده است: فقر، خانواده، ازدواج و حتی توضیحی که جامعه برای رنج روانی او پیدا می‌کند. لسکوف از دل این زندگی، خشونتی را بیرون می‌کشد که آن‌قدر روزمره شده دیگر کسی آن را خشونت نمی‌بیند. بابک شهاب کتاب را مستقیماً از روسی ترجمه کرده است. اگر ادبیات روس را فقط از چهار پنج اسم بزرگش می‌شناسید، این یکی شاید درِ فرعی بسیار خوبی برای ورود دوباره به آن جهان باشد.
کتاب نیمروزی در ینی‌شهیر از نشر افق
ادبیات ترکیه برای خیلی از ما هنوز زیادی با اورهان پاموک شروع می‌شود و همان‌جا هم تمام می‌شود؛ «نیمروزی در ینی‌شهیر» یکی از کتاب‌هایی است که می‌تواند این عادت را کمی به هم بزند. سوگی سویسال رمان را در دل ترکیه‌ی پرآشوب دهه‌ی هفتاد نوشته؛ زمانی که بحران اقتصادی، اعتراض‌های اجتماعی و کودتای ۱۹۷۱ سیاست را از خیابان تا خانه‌ی آدم‌ها کشانده بود. چند زندگی در طول یک نیمروز به هم گره می‌خورند و سیاست، به‌جای آنکه چیزی بیرون از زندگی روزمره باشد، خودش را در رابطه‌ها، طبقه‌ی اجتماعی و رفتار آدم‌ها نشان می‌دهد. جالب‌تر اینکه سویسال بخشی از این رمان را در زندان نوشت و کتاب بعدها جایزه‌ی ادبی اورهان کمال را گرفت. مژده الفت ترجمه‌اش کرده است. اگر از آن رمان‌هایی خوشتان می‌آید که برای حرف‌زدن از یک جامعه لازم نمی‌بینند پشت تریبون بروند، ینی‌شهیر جای خوبی برای گذراندن یک نیمروز است.
کتاب تیرک‌ها چهارگوش بودند از نشر افق
اگر فوتبال دوست ندارید، هنوز زود است این کتاب را سر جایش بگذارید. لوران سِیه فقط یک مسابقه‌ی فوتبال را بهانه کرده است. نیکلا، نوجوان قصه، دارد همراه میلیون‌ها نفر فینال جام باشگاه‌های اروپا را تماشا می‌کند، اما هر دقیقه‌ی بازی دری به جای دیگری باز می‌کند: جدایی پدر و مادر، خانواده‌ی تازه، مادربزرگ، جنگ جهانی دوم و خاطراتی که خیلی پیش از تولد او آغاز شده‌اند. فوتبال در «تیرک‌ها چهارگوش بودند» بیشتر شبیه ساعت است؛ بازی جلو می‌رود و هم‌زمان گذشته هم دقیقه‌به‌دقیقه خودش را به اکنون می‌رساند. ابوالفضل الله‌دادی کتاب را ترجمه کرده و افق آن را در قالب یک نوولای جمع‌وجور منتشر کرده است. آن عنوان عجیب هم بی‌دلیل نیست؛ گاهی چیزی که امروز کاملاً بدیهی به نظر می‌رسد زمانی شکل دیگری داشته است. درست مثل خانواده، کودکی و خاطره. پس حتی اگر آفساید را هم درست نمی‌دانید، هنوز می‌توانید وارد بازی شوید.
کتاب مارینو فالیرو، دوک ونیز از نشر نی
لرد بایرون را آن‌قدر به‌عنوان شاعر رمانتیک، ماجراجو و آن شخصیت افسانه‌ای زندگی خودش می‌شناسیم که گاهی یادمان می‌رود نمایشنامه هم نوشته است. «مارینو فالیرو، دوک ونیز» حالا با ترجمه‌ی حسین قدسی در مجموعه‌ی «جهان نمایش» نشر نی آمده تا آن بخش کمتر دیده‌شده‌ی بایرون را جلویمان بگذارد. مارینو فالیرو شخصیتی تاریخی است: دوک ونیزی قرن چهاردهم که علیه همان جمهوری‌ای که در رأسش قرار داشت توطئه کرد و کارش به جایی رسید که نام و تصویرش در حافظه‌ی رسمی ونیز هم به مسئله تبدیل شد. برای بایرون چه چیزی بهتر از چنین شخصیتی؟ قدرت، غرور، شورش، حیثیت و سقوط؛ تقریباً تمام مواد لازم برای یک تراژدی بایرونی حاضرند. اگر بایرون را فقط از شعرهایش یا از افسانه‌ی زندگی پرماجرایش می‌شناسید، این کتاب فرصت خوبی است برای دیدن اینکه وقتی او آدم‌های محکوم به سقوطش را روی صحنه می‌فرستد چه اتفاقی می‌افتد.
کتاب از تاریخ شاهان تا حکایت مردمان از نشر نی
گاهی سرگذشت خود یک تصویر از چیزی که در تصویر می‌بینیم عجیب‌تر است. نقاشی‌های موضوع «از تاریخ شاهان تا حکایت مردمان» زمانی در کتاب‌ها و مجموعه‌های ایرانی دوره‌ی ایلخانی و تیموری جا داشته‌اند و بعد از سفری طولانی سر از کتابخانه‌ی دولتی برلین درآورده‌اند؛ جایی که امروز آن‌ها را در مجموعه‌ای می‌شناسیم که به «مرقعات دیتس» مشهور است. این کتاب پنجمین عنوان مجموعه‌ی «در اقلیم هنر» نشر نی است و چهار پژوهشگر، دیوید جی. راکسبرو، چارلز ملویل، برنارد اکین و کارن روردانتس، در چهار مقاله سراغ همین تصاویر رفته‌اند. مسئله فقط این نیست که نقاشی‌ها زیبا هستند؛ پژوهشگران می‌کوشند بفهمند این برگ‌های جداشده اصلاً زمانی متعلق به چه متن‌هایی بوده‌اند و چه نسبتی با سنت نقاشی ایرانی داشته‌اند. آزاده لطیف‌کار ترجمه‌اش کرده است. برای کسی که دوست دارد پشت یک نگاره‌ی ایرانی چیزی بیش از «تصویر زیبا» ببیند، این کتاب احتمالاً یکی از جذاب‌ترین عنوان‌های این پیشخان است.
در این فهرست، می‌توانست جای کتاب‌های دیگری نیز باشد. انتخاب‌ها گاهی بر‌اساس سلیقه‌ی نگارنده‌ی مطلب بوده و گاهی نیز به‌دلیل اهمیت کتاب بوده است. از‌این‌رو، در زیر، فهرست‌وار، دیگر آثار مهمی که در شهریور 1405 منتشر شده‌اند را می‌آورم. امید که کمک‌حال باشد:
- الفبای ندیدن، نشر اطراف؛
- یا مریم، نشر ثالث؛
- نازمان، نشر چرخ؛
- خاطرات مهرانگیز دولتشاهی، نشر موم؛
- روان و جامعه، نشر کتابستان برخط.
- دسته‌بندی: جدیدترین کتاب‌ها
- دسته‌بندی: پرونده‌ها
- ناشر: فرهنگ نشر نو
- نویسنده: بنجامین نویس
- نویسنده: جرج ناتانیل کرزن
- نویسنده: حسن شهید نورایی
- نویسنده: جولین بارنز
- ناشر: طرح نو
- نویسنده: ادوارد فیشمن
- ناشر: مرکز
- نویسنده: آنتوان وترس
- ناشر: بیدگل
- نویسنده: محمد رضایی راد
- نویسنده: جنی ارپنبک
- ناشر: ثالث
- نویسنده: علیرضا مرادی
- ناشر: ماهی
- نویسنده: آندرس باربا
- نویسنده: یوزف روت
- ناشر: خوب
- نویسنده: نیکلای لسکوف
- ناشر: افق
- نویسنده: لوران سیه
- نویسنده: سوگی سویسال
- ناشر: نی
- نویسنده: لرد بایرون
- نویسنده: گروه نویسندگان
- ناشر: اطراف
- ناشر: چرخ
- ناشر: موم
خواندنی‌ها
ارسال دیدگاه
برای ثبت دیدگاه ابتدا وارد حساب کاربری خود شوید.
ورود به حساب کاربریهیـچ دیدگاهی برای این مطلب ثبت نشده است!
اولین دیدگاهتان را بنویسید