× پاکت سفارش
جمع
هزینه ارسال خرید آنلاین برای پاکت خرید بالای تومان رایگان است
بازگشت به پاکت سفارش (۱)

دروغ‌گویی روی مبل: در مسیر صداقت تا کجا می‌توان پیش رفت؟

مروری بر کتاب دروغ‌گویی روی مبل نوشته‌ی اروین د. یالوم

مرضیه کیانی

پنجشنبه ۲۵ دی ۱۳۹۹

shorter-link Save Story
دروغ گویی روی مبل

«مشاوره ناکجاآبادی میان درمان و آموزش است. یک مشاور خوب باید از ظواهر فراتر رود و عمیقاً وارد تعارضات و انگیزه‌های ناخودآگاهِ مراجعِ خود شود ولی حقیقت این است که بدون یک ارتباط درمانیِ خاص، مرزهایی وجود دارد که مشاور نمی‌تواند از آن‌ها عبور کند».[1]

کتاب «دروغ‌گویی روی مبل» (1996) اثریست تأمل‌برانگیز از روان‌پزشک آمریکاییِ مکتب وجودگرا و نظریه‌پردازِ بلندآوازه‌ی روان‌درمانی، اِروین دیوید یالوم (1931) که با آثاری چون «دژخیم عشق» و «زمانی که نیچه گریست» به اوج شهرت رسید. کتاب تصویرگرِ سیرِ درمان‌هاییست اسیرِ آماجِ بی‌امانِ دروغ‌ها، انکارها و فریب‌هایی که بیمار و درمانگر را در خود می‌کشند؛ فریب و دروغ‌هایی که با آن‌ها نه‌تنها دیگری و دیگران که در حقیقت خود را به بند می‌کشیم. «دروغ‌گویی روی مبل» همانند بسیاری از آثارِ یالوم، برخاسته از تجربه‌ی زیسته‌ی او در مقام یک درمانگر و به تعبیری شفاف‌تر، تصویری زنده از رابطه‌ی بیمار و درمانگر است. در این اثر، درمانگران که در نظر عموم غالباً اَبر‌انسان‌هایی بری از خطا و کژروی قلمداد می‌شوند تا حد انسانِ جایزالخطا هبوط می‌کنند؛ هبوط از ماهیتی واهی به‌سوی ماهیتِ حقیقیِ خود. داستان روایتگرِ افکاریست که در ذهن درمانگران جولان می‌دهند و احساساتی که آن‌ها در خلالِ روان‌درمانی‌ها تجربه می‌کنند. کتاب «دروغ‌گویی روی مبل» شرح روایتِ روابطِ غیرمعمول سه درمانگر (سیمور تراتر، مارشال استریدر و ارنست لَش) با بیمارانشان است؛ درمانگرانی که هر یک اصول و شیوه‌ای منحصربه‌فرد را پیش‌گرفته‌اند و خود را یگانه رَهرویِ طریقِ راستی می‌دانند.

کتاب با ماجرای رویارویی استادیارِ جوانِ روان‌پزشکی و پژوهشگرِ حوزه‌ی شیمیِ اعصاب، ارنست لَش، که کاملاً با جهان روان‌درمانی بیگانه است با رئیس هفتاد و یک‌ساله‌ی جامعه‌ی روان‌پزشکی،سیمور تراتر، که به سوء رفتار جنسی علیه بیمارِ سی‌ و دوساله‌ی خود متهم است، آغاز می‌شود. این مواجهه‌ی تأثیرگذار برای همیشه مسیر زندگی و اندیشه‌ی ارنست را تغییر می‌دهد و رد پایِ مردی که باور دارد «تکنیک من، رهایی از همه‌ی تکنیک‌هاست؛ تکنیک من راستگوییست»[2] را برای همیشه بر زندگی او حک می‌کند. تراتر با شرحِ صادقانه‌ی آنچه بین او و بیمارش گذشته است، ارنست را در بُهتی حیرت‌آور فرو می‌برد؛ بُهتی که اگرچه عمیقاً ارنست را متأثر می‌کند چرا که می‌داند شاهد نبوغی کم‌نظیر است اما نمی‌تواند از مرزِ نهادینه‌ترین باور او بگذرد.

روایتِ دیگر که با پرشی شش‌ساله از روایت اول نقل می‌شود، محوری‌ترین بخش کتاب است، روایتِ تبدیل‌شدن صداقت به درمانی رهایی‌بخش برای فردی که سرمستانه در جولانگاهِ فریب می‌تازد. ماجرا شرحِ رابطه‌ی نامتعارفِ دکتر ارنست لَش، استادیار بالینی روان‌پزشکی، با بیمار خود است. رابطه‌ای که نقش‌آفرینان آن، هرکدام رویه‌ای متفاوت را پیش‌گرفته‌اند: بیماری که فریب را برگزیده است و درمانگری که انتخابش صداقتی تام است. ماجرا شرحِ روان‌درمانیِ بیماریست که خشم، فریب و انتقام چنان در لایه‌هایِ وجودی‌اش ریشه دوانده که در رویارویی‌اش با افرادِ صداقت‌پیشه، دچار سردرگمی می‌شود. ارنست که اکنون از مسیری می‌گذرد که روزی تراتر از آن گذشته بود، بر این باور است که «صداقت، فضیلتِ اصلی در قلمرو درمان است»[3] و تلاشش اجتناب از اَعمالیست که در آینده موجب رنجش و عذاب او خواهند شد.[4] این ماجرا روایتیست صادقانه و همواره پرکِشش از نبرد بین دروغ و صداقتی که هر یک به‌عنوان راهبردی فاتحانه برگزیده شده‌اند.

اروین د. یالوم

روایتِ دیگر که به‌موازات روایت قبلی پیش می‌رود، شرحِ ماجراهای چالش‌بر‌انگیزِ مارشال استریدر، رئیس انجمن روانکاوی گلدن گیت با یکی از مراجعین خود است. داستان مارشال حکایتِ اسارتِ آدمی در بندهاییست که خود بر خود روا داشته است؛ حکایتِ درمانگری که مفتخرِ پایبندیِ خود به استانداردهای اخلاق حرفه‌ایست اما در گلوگاهی که همین کِبر بر او ارزانی داشته، به دام می‌افتد و به ناگاه، ردِ زخم‌های کودکیِ خود را در این اسارت می‌یابد. مارشال در بخشی از داستان می‌گوید: «من خیلی اوقات بیماران ثروتمند را درمان می‌کنم. ما به هم نزدیک و باهم صمیمی می‌شیم و من براشون مهم می‌شم ولی من خیلی خوب جایگاهم را می‌دونم. می‌دونم که اگر به خاطر شغلم نبود، اگر در جای دیگری آن‌ها را می‌دیدم، آن‌ها حتی جواب سلام من را هم نمی‌دادند»[5]. ماجرای مارشال، شرحِ استیصال آدمیست که در نگاه خود به مسائل، گیر افتاده است و ترس هر دَم بر او فزونی می‌یابد.

کتاب «دروغ‌گویی روی مبل» توصیفی ژرف و صادقانه از افکار و احساساتیست که بیمار و به‌ویژه درمانگر در خلال درمان تجربه می‌کنند؛ توصیف تعارض‌هایی درونی که یاغی‌گرانه ما را در خود بلعیده است و شرحِ رنگ‌باختنِ گویی‌باورهاییست که عمری تحت لوایِ اصولِ تخطی‌ناپذیر، به خود بسته‌ایم. خوانش این کتاب همانند بسیاری از دیگر آثار یالوم، ما را بی‌امان به خود فرامی‌خواند؛ در وانفسایِ روایات، غریبانه خود را در شمایل دیگری و دیگران به نظاره می‌نشینیم و درمی‌یابیم که چه ناگهانه با تغییر نقشمان، باورهایمان نیز رنگ می‌بازند.

آثار یالوم نظر دو دسته از مخاطبان را به خود جلب می‌کند. گروه اول راون‌شناسان و روان‌درمانگرانی هستند که در آثار او به دنبال نظریات جدید و طرح مباحث عمیق فلسفی می‌گردند و دسته‌ی دوم مخاطبان عام که به واسطه‌ی آثار یالوم با مباحث روان‌شناسی آشنایی پیدا می‌کنند.

آثار او هر دو گروه را راضی می‌کند. به طور مثال در همین کتاب مذکور، یعنی دروغ‌گویی روی مبل، او مباحثی را مطرح می‌کند که همواره جزو مسائل بحث‌برانگیز در میان روان‌شناسان بوده است و با بحث و تحیلیل و بسط آن‌ها به همکاران خود کمک می‌کند تا بتوانند قضاوتی درست‌تر نسبت به مسائل پیدا کنند. این سوال که کیفیت رابطه‌ی میان درمانگر و مراجعه کننده باید به چه صورت باشد تا رابطه‌ی درمانی درستی شکل بگیرد، موضوع تحقیقات بسیاری در علم روان‌شناسی بوده است. آیا درمانگر می‌تواند دست به خودافشاگری بزند؟ اگر در برابر این عمل مقاومت کند آیا اصل صداقت و صمیمیت را زیر سوال نبرده است؟ و بالعکس، رابطه‌ی صمیمانه مخل روند درمان نخواهد بود؟ این سوال اساسی که بهترین و کم‌خطرترین نوع رابطه‌ی میان درمانگر و مراجعه‌کننده کدام است و اوضاع و احوال درمانگر پس از روان‌درمانی چگونه است؛ از موضوعات اصلی این کتاب است.

از طرف دیگر یالوم برای خوانندگان عادی که علاقه‌ی چندانی به مباحث تخصصی روان‌شناسی ندارند نیز، دست پر عمل می‌کند؛ چرا که او نه تنها درمانگری چیره‌دست و متفکری بزرگ است بلکه داستان‌نویس ماهری است که از تمامی ابزارهای خود برای خلق بهتر اثر داستانی بهره می‌گیرد. او تجربه‎‌ی ساعت‌ها درمانگری و از آن مهم‌تر تحلیل عمیق از این جلسات را در این کتاب خلاصه کرده است. دروغ‌گویی روی مبل کتابی است که هرکس به میزان درک و کنجکاوی درونی خود از آن بهره می‌برد. علاوه بر این‌ها، این کتاب با ترجمه‌ی خوب و ویرایش علمی مناسبی چاپ شده است که ویراستار، توضیحات مباحث تخصصی روان‌شناسی را در پاورقی ذکر کرده است.


[1] اروین دی. یالوم (1996). ترجمه حسین کاظمی یزدی (1394). (برگرفته از کتاب صوتی، 10:36)

[2] اروین دی. یالوم (1996). ترجمه حسین کاظمی یزدی (1394، برگرفته از کتاب صوتی، 29:50)

[3] اروین دی. یالوم (1996). ترجمه حسین کاظمی یزدی (1394، بخش 17)

[4] اروین دی. یالوم (1996، بخش 24، نقل به مضمون)

[5] اروین دی. یالوم (1996، بخش 29، نقل به مضمون)

دیدگاه خود را با ما به اشتراک بزارید


در حال حاضر دیدگاهی برای این مقاله ثبت نشده است.

پرسش های متداول

مطالب پیشنهادی

کتاب های پیشنهادی

درمان شوپنهاور

درمان شوپنهاور

اروین د. یالوم ,
65,000 تومان
درمان شوپنهاور

درمان شوپنهاور

اروین د. یالوم ,
85,000 تومان
مامان و معنی زندگی

مامان و معنی زندگی

اروین د. یالوم ,
85,000 تومان
Some text some message..