دوشنبه ۳ فروردین ۱۴۰۵
امواج خروشان دریا به همان اندازه که میتوانند مهلک با ما رفتار کنند، میتوانند جانپناه ما شوند و در پس پرشهای بلند آب اقیانوسها شاید بشود سرزمینی ساخت که روزگاری دور از همه باشد اما حضورش را بتوان در هر سرزمین دیگری احساس کرد. برای آمریکا اقیانوس همین است. جانپناهی عظیم که از پسِ آن مردمانی کوشش کردند روزگاری نو برای خود بسازند اما شعلههای شروع این ماجراجویی تا به همین امروز نیز دمی آرام نگرفته است. پدران استقلال آمریکا بهواقع به سرزمینی که برایش زحمت کشیدند امید بسته بودند و درنهایت همین امید بود که در چهارم ژوئیهی 1776 استقلالی پرنشیبوفراز برای آنان و مردمشان به ارمغان آورد.
هلند، سرزمین رامبرانت، کمکحالی امیدبخش
سلام اول کتابی است خوب، چراکه درمورد نقش هلند در استقلال ایالات متحدهی آمریکا به همان میزان حرف میزند که باید بزند. باربارا تاکمن پیش از آنکه در روایت خود از استقلال آمریکا زمین این سرزمین را را به محل رقابت فرانسه و انگلستان مبدل سازد، بهسمت شمال فرانسه حرکت میکند و از مردمانی سختکوش، نجیب و عجیب سخن میگوید. مردمانی که بهروایت تاکمن خاستگاه سختکوشیشان از اینجاست:
“یکی از عوامل رشد هلندیها احتیاج بود، احتیاج مردمی در انتهای زمین به چارهجویی برای بقا و گذران زندگی. عامل دیگر برمیگشت به اراده و سعی یک ناپولئون کوچک که میخواست از برادران بزرگش عقب نماند. و یک عمال دیگرْ انگیزهای بود برخاسته از دستاوردهای پیشین آنها.”
تاکمن از هلند بهعنوان یک عامل حمایتگر و نه یک متحد در مسئلهی آمریکا یاد میکند و خاطرنشان میکند که هلند به خواستهی آزادیطلبانهی آمریکائیان احترام میگذاشتند اما بهسان فرانسه در این راه رفتار نکردند و همواره درمورد کشوری در آنسوی آبهای اقیانوس آتلانتیک محتاطانه رفتار کردند. البته نقش بازرگانان هلندی و حمایتهای اقتصادی هلند از آمریکا را نمیتوان از یاد برد و به همین منظور در کنار فرانسه و انگلستان باید از هلند بهعنوان یک بازیگر اروپایی دیگر در بحث استقلال ایالات متحده یاد کرد.
“بازرگانان و دریانوردان هلندی، با عزم استفاده از این حق تجارت و در صدد استفاده از هر روزنهای برای تجارت، هر نوع خطر جانی و مالی تجارت دریایی را تحمل میکردند تا به سود سرشارش برسند. جیب آنها انتها نداشت.”
عنوان کتاب (The First Salute) نیز برآمده از نقش یک هلندی است، ادای احترام کشتیِ ناخدایی هلندی از طریق شلیک توپ برای یک کشتی آمریکایی، به نام اندرو دوریا، که در شانزدهم نوامبر 1776 به بندر سنت اوستاتیوسِ هلند در هند غربی وارد شد.
“سنت اوستاتیوس با صدای کوتاهش اولین مقام رسمی بود که به بزرگترین رویداد قرن درود فرستاد: ظهور دولت تازهای که مسیر تاریخ را عوض کرد.”
سلامی که پنج سال بعد، در 1781، جرج رادنی، دریاسالار بریتانیایی، با اشغال سنت اوستاتیوس انتقامش را از هلندیها گرفت:
راه زیادی از کتاب را آمدهایم اما هنوز وسط اروپاییم!
بخشی اساسی از متن سلام اول درخصوص اروپاست. ذهن تاکمن مدام درگیر است با اروپا و متغیرهای مختلفی که اروپا در آنها ایفای نقش میکند. بخش بزرگی از کتاب به هلندیها اختصاص دارد و از سوی دیگر اشاره به توماس جفرسون، بنجامین فرانکلین یا جان آدامز در حداقلیترین حالت ممکن است، برخلاف جرج واشینگتون. نبرد یورکتاون آغاز اصلی بحث تاکمن درخصوص خودِ «آمریکا»ست. شاید این نحوه از نوشتار باعث مأیوس شدن خواننده بشود ــ بهخصوص برای آن دسته از خوانندگان که اهل سینما هستند، چراکه این روزها Apple TV+ با سریال Franklin روایتی تازه از زندگی بنجامین فرانکلین میدهد. اما همین دلیل مأیوس شدن خود میتواند دلیلی باشد که سلام اول تاکمن را متمایز از دیگر نوشتارهایی بدانیم که درمورد تاریخ انقلاب آمریکا نوشته شدهاند. نگاه تاکمن در اینجا معطوف به اروپاست و ما کمتر در این کتاب درگیر حوادث پرنشیبوفراز در آمریکا میشویم. به همین خاطر است که یورکتاون نفسی است در روح رابطهی خواننده با سلام اول و دلگرمی دوبارهای است به وی تا نوشتار تاکمن را ادامه دهد.
مثلث اروپایی
مثلث فرانسه، هلند و انگلستان نقش اصلی کتاب تاکمن را ایفا میکنند. تاکمن در سیر روایت خود، خواسته یا ناخواسته، مقدمات بروز انقلاب در فرانسه را هم نشان میدهد. آنجا که خزانهی لویی شانزدهم برای مبارزه با انگلستان در دل آمریکا کسری بودجه میآورد و فرانسهی سلطنتی در تبوتاب بحرانی قرار میگیرد. انگلستان زورگومآبانه به تصویر کشیده میشود و سوگلی این مثلث البته که هلند است. تاکمن از مبارزههای استقلالجواینهی هلندیها در قرنهای شانزده و هفده یاد میکند و این را شبیه به چیزی میداند که در آمریکا پیگیری شد. حجم کثیری از ثلث ابتدایی کتاب برای هلند است. نقش پیچیدهی هلند بهکرات گفته میشود و نام کتاب به کنش آنها مزین میشود. بنابراین تاکمن در روایت خود متغیرهای بینالمللی را بیشتر مد نظر خود قرار میدهد و هرچند ایراداتی هم به او وارد است ــ نظیر آنکه «بیطرفی در آبهای آزاد» را بحثبرانگیزترین موضوع در کل روابط بینالملل دانسته است ــ اما دریچهای نوست به موضوع استقلال ایالات متحدهی آمریکا. تمرکز تاکمن بر آمریکا محدود است و چشماندازی بینالمللی از استقلال آمریکا در اختیار خواننده قرار میگیرد. اساسیترین توجهِ آمریکایی تاکمن در سلام اول نبرد یورکتاون است و تاکمن آن را لحظهای کلیدی برای آمریکا قلمداد میکند:
“«معجزهآسا» صفتی است که اغلب درمورد نبرد یورکتاون به کار میبرند. واشینگتون میدانست که فرصت تجمیع نیروهای زمینیاش با قوای دریایی فرانسویان برای محاصرهی کورنوالیس در موضع آسیبپذیری که در یورکتاون انتخاب کرده بود آخرین فرصت او برای غلبه بر دشمن و ختم غائلهی جنگ است.”
تاکمن روایت خویش را از «تاریخ انقلاب امریکا» در همین یورکتاون به پایان میرساند و بیش از این مخاطبش را در آمریکا و سرزمینی که آمادهی مذاکرات صلح است قرار نمیدهد. برای تاکمن روایت اروپاییاش از استقلال آمریکا تا همینجا کفایت میکند و یورکتاون ناقوسی است بر همین حضور اروپایی در سرزمینی دوبارهمتولدشده که پس از استقلال کاملش تا زمان جنگهای جهانی دیگر خبر خاصی ازش پیدا نشد.
برای ثبت دیدگاه ابتدا وارد حساب کاربری خود شوید.
ورود به حساب کاربریدر حال حاضر دیدگاهی برای این مقاله ثبت نشده است.