رفت‌وآمدهای کتابی در مهر ماه 1405

مهرماه ۱۴۰۵ هم از حیث انتشار کتاب‌های بزرگسال ماه کم‌رفت‌وآمدی نبود. نشر نو دو عنوان از ویلیام گولدینگ و لوران کوئن منتشر کرد. نشر افق داستان‌هایی از هاینریش مان را روانه‌ی بازار کرد و نشر جهان کتاب پس از سال‌ها رمان تازه‌ای از زویا پیرزاد به پیشخان آورد. در کنار این‌ها، آثاری از هانا آرنت، نیکلای گوگول و آن کارسن نیز در مهرماه منتشر شدند. در ادامه، این ده کتاب را با یکدیگر مرور خواهیم کرد.

کتاب‌های جدید مهر ماه ۱۴۰۵

کتاب پیپو اسپانو از نشر افق

هنرمند برای خلق اثر تا کجا حق دارد از زندگی دیگران مایه بگذارد؟ در پیپو اسپانو، نویسنده‌ای به نام ماریو مالوولتو با تصویر سرداری تاریخی بر دیوار خانه‌اش گفت‌وگو می‌کند و هم‌زمان شیفته‌ی نیروی جوانی و زیبایی دختر نوجوانی به نام جما می‌شود. پیپو اسپانو، همان چهره‌ی مقتدرِ درون تصویر، به معیاری برای سنجیدن قدرت و بلندپروازی بدل می‌شود؛ اما این کشش به شکوه، روی تاریکی هم دارد. هاینریش مان، برادر بزرگ‌تر توماس مان، در داستان‌هایش بارها به جاه‌طلبی، اخلاق و مناسبات قدرت بازگشته است. پیپو اسپانو و دو داستان دیگر با ترجمه‌ی محمود حدادی در نشر افق منتشر شده و فرصتی است برای آشنایی با وجه تیزبین و گاه بی‌رحم داستان‌نویسی او. در این جهان، هنر الزاماً پناهگاه پاکی نیست؛ گاهی هنرمند چنان مجذوب ساختن اثر می‌شود که فراموش می‌کند آدم‌های اطرافش مصالح کار او نیستند.

پیپو اسپانو و دو داستان دیگر

خرید و مشاهده کتاب

کتاب خدای عقرب از نشر نو

قدرت تا کجا می‌تواند از ترس آدم‌ها تغذیه کند؟ در مصر باستانِ خدای عقرب، فرمانروایی سالخورده با جهانی روبه‌روست که دیگر به‌آسانی زیر فرمان نمی‌ماند. نظم مقدس، باورهای دیرپا و جایگاه فرعون چنان در هم تنیده‌اند که تردید در یکی، باقی را نیز به لرزه درمی‌آورد. ویلیام گولدینگ در این داستان کوتاه، به‌جای آنکه صرفاً گذشته‌ای دور را بازسازی کند، سازوکار قدرت و رابطه‌اش با ایمان و خرافه را به پرسش می‌گیرد. نام گولدینگ بیش از همه با سالار مگس‌ها گره خورده است، اما خدای عقرب سویه‌ای دیگر از علاقه‌ی او به خشونت، نظم و سرشت انسان را نشان می‌دهد. نشر نو ترجمه‌ی احمد میرعلایی را دوباره در دسترس قرار داده؛ ترجمه‌ای که پیش‌تر نیز به فارسی منتشر شده بود. اینجا مصر باستان چندان دور نیست: کافی است کسی از فرمان‌بردن دست بکشد تا معلوم شود اقتدار بر چه پایه‌های شکننده‌ای ایستاده است.

خدای عقرب

خرید و مشاهده کتاب

کتاب چرا شامپانزه‌ها حرف نمی‌زنند از نشر نو

شامپانزه‌ها به ما شبیه‌اند، اما نمی‌توانند مثل ما حرف بزنند. چرا؟ لوران کوئن، متخصص مغز و اعصاب، از این پرسش ظاهراً ساده آغاز می‌کند و بعد سراغ سی پرسش دیگر می‌رود؛ از اینکه حافظه‌ی خارق‌العاده چگونه کار می‌کند تا اینکه چرا گاهی چیزی را می‌بینیم که وجود ندارد. چرا شامپانزه‌ها حرف نمی‌زنند قرار نیست با اصطلاحات تخصصی خواننده را مرعوب کند؛ می‌خواهد کنجکاوی روزمره را به دانشی درباره‌ی مغز پیوند بزند. در این کتاب از نقش ژن FOXP2 در توانایی زبانی گرفته تا تفاوت دو نیمکره، خطاهای ادراکی و راز یادگیری صحبت می‌شود. کوئن با مثال‌های ملموس و طنزی کنترل‌شده نشان می‌دهد که علوم اعصاب فقط در آزمایشگاه جریان ندارد؛ موقع خواندن، به‌یادآوردن، ترسیدن و تصمیم‌گرفتن هم با ماست. مهدی ضرغامیان کتاب را برای نشر نو ترجمه کرده است. شاید پس از خواندنش، به ساده‌ترین کارهای مغزمان هم با قدری حیرت نگاه کنیم.

چرا شامپانزه ها حرف نمی زنند

خرید و مشاهده کتاب

کتاب اهالی ماگنولیا از نشر جهان کتاب

بازگشت یک نویسنده پس از بیست‌ودو سال، خودش می‌تواند خبری ادبی باشد؛ به‌ویژه اگر آن نویسنده زویا پیرزاد باشد. پس از چراغ‌ها را من خاموش می‌کنم و عادت می‌کنیم، این‌بار نوبت اهالی ماگنولیاست؛ رمانی که به‌جای شهرها و خانه‌های آشنای آثار پیشین، خواننده را به خیابانی در لندن می‌برد. ساکنان ایرانی این خیابان هرکدام به دلیلی از وطن دور شده‌اند و حالا باید میان گذشته‌ای که همراه آورده‌اند و زندگی تازه‌شان تعادلی پیدا کنند. پیرزاد در داستان‌نویسی به جزئیات ظاهراً کم‌اهمیت زندگی روزمره توجه ویژه‌ای دارد؛ گفت‌وگوهای معمولی، دلخوری‌های کوچک و چیزهایی که آدم‌ها به زبان نمی‌آورند. رمان تازه‌ی او، منتشرشده از سوی جهان کتاب، این نگاه را به تجربه‌ی مهاجرت می‌برد. آنچه در چمدان جا می‌شود همیشه مهم‌ترین چیزی نیست که آدم با خودش به کشوری دیگر می‌برد.

اهالی ماگنولیا

خرید و مشاهده کتاب

کتاب ریشه‌های جنگ جهانی اول از نشر نی

آیا یک گلوله می‌تواند جنگی جهانی به راه بیندازد؟ ترور فرانتس فردیناند در سارایوو معمولاً نقطه‌ی آغاز روایت جنگ جهانی اول است، اما توضیح نمی‌دهد که چرا بحرانی محلی، قدرت‌های بزرگ اروپا را به میدان نبرد کشاند. گوردون مارتل در ریشه‌های جنگ جهانی اول به‌جای قانع‌شدن به یک علت، رشته‌ای از رقابت‌ها، اتحادها و ترس‌های سیاسی را دنبال می‌کند که پیش از تابستان ۱۹۱۴ شکل گرفته بودند. نویسنده نشان می‌دهد چگونه گسترش قدرت صنعتی و نظامی، تغییر موازنه‌ی قوا، محاسبات دولت‌ها و بحران‌های بالکان به یکدیگر گره خوردند. کتاب صرفاً تاریخ اعلان جنگ‌ها نیست؛ تمرینی است برای فهمیدن تفاوت میان جرقه و انبار باروت. بابک محقق این اثر را برای مجموعه‌ی «کارگاه تاریخ» نشر نی ترجمه کرده است. شاید ترور سارایوو آخرین حلقه‌ی زنجیر بود؛ پرسش اصلی این است که زنجیر را چه کسانی و در چه سال‌هایی ساخته بودند.

کتاب نعش‌کش از نشر ققنوس

چین را با قطارهای پرسرعت، کارخانه‌ها و شهرهای عظیمش می‌شناسیم؛ اما صدای کسانی که در حاشیه‌ی این تصویر زندگی می‌کنند کجا شنیده می‌شود؟ لیائو یی‌وو در نعش‌کش به سراغ همین صداها رفته است. حاصل کار مجموعه‌ای از بیست‌وهفت روایت و گفت‌وگو با آدم‌هایی است که کمتر در تاریخ رسمی جایی دارند: از گریه‌کن حرفه‌ای و راهب تا خواننده‌ی خیابانی و کسانی که زندگی‌شان با فقر و سرکوب گره خورده است. خود لیائو نیز به‌سبب اعتراض به کشتار میدان تیان‌آن‌من زندانی شده بود و تجربه‌ی حذف‌شدن را از دور نمی‌شناخت. نعش‌کش رمان نیست؛ روایت مستند زندگی‌هایی است که معمولاً به حاشیه رانده می‌شوند. نشر ققنوس کتاب را با ترجمه‌ی فرشاد رضایی منتشر کرده است. گاه برای شناخت یک کشور، باید به‌جای سخنرانی مقام‌هایش، حرف کسانی را شنید که اصولاً قرار نبوده صدایشان به جایی برسد.

کتاب درس‌گفتارهایی در باب فلسفه‌ی سیاسی کانت از نشر بیدگل

کانت رساله‌ای منسجم با عنوان «فلسفه‌ی سیاسی» ننوشت، اما آیا می‌توان اندیشه‌ی سیاسی او را در جایی یافت که ظاهراً درباره‌ی سیاست نیست؟ هانا آرنت در درس‌گفتارهایی در باب فلسفه‌ی سیاسی کانت سراغ نقد قوه‌ی حکم می‌رود؛ جایی که کانت از داوری زیبایی‌شناختی، سلیقه و امکان درنظرگرفتن دیدگاه دیگران سخن می‌گوید. آرنت از همین نقطه راهی به مسئله‌ی زندگی در جهانی مشترک باز می‌کند. برای او سیاست فقط فرمان‌روایی و قانون‌گذاری نیست؛ انسان‌ها باید بتوانند از منظرهای متفاوت درباره‌ی جهانی واحد داوری کنند. به همین دلیل، نسبت میان داوری، کثرت و گفت‌وگو به مسئله‌ای سیاسی بدل می‌شود. مریم خدادادی این درس‌گفتارها را برای نشر بیدگل ترجمه کرده است. کتاب برای خواننده‌ای که کانت را فقط فیلسوف تکلیف و عقل محض می‌شناسد، غافلگیری دارد: شاید یکی از راه‌های فهم سیاست از پرسش درباره‌ی زیبایی آغاز شود.

درس گفتارهایی در باب فلسفه سیاسی کانت

خرید و مشاهده کتاب

کتاب حقیقت گیسوان درهم‌تنیده توست از نشر ثالث

چطور می‌شود یک نسل شاعرانه، زبان ادبی کشوری را دگرگون کند؟ در اسپانیای دهه‌ی ۱۹۲۰، گروهی از شاعران که بعدها به «نسل ۲۷» شهرت یافتند، میان میراث ادبی گذشته و تجربه‌های نو در شعر پلی زدند. نام‌هایی چون فدریکو گارسیا لورکا، رافائل آلبرتی و لوئیس سرنودا بخشی از این چشم‌اندازند؛ نسلی که شعرش از نوآوری فرمی تا مواجهه با بحران‌های زمانه امتداد پیدا می‌کند.

حقیقت گیسوان درهم‌تنیده توست؛ نسل ادبی ۲۷ اسپانیا حاصل پژوهش و ترجمه‌ی نجمه شبیری است و نشر ثالث آن را منتشر کرده است. شبیری علاوه بر توضیح زمینه‌ی تاریخی و ویژگی‌های ادبی این نسل، صد گزیده‌شعر را نیز به فارسی برگردانده است. کتاب هم راهنمای آشنایی با یک جنبش ادبی است و هم دعوتی برای خواندن خود شعرها. سرگذشت نسل‌ها را می‌شود در کتاب‌های تاریخ جست‌وجو کرد؛ اما گاهی رد زمانه در چند سطر شعر روشن‌تر می‌ماند.

کتاب شب‌ها در ویلا از نشر چام

وقتی نام نیکلای گوگول می‌آید، احتمالاً اول به شنل، دماغ یا نفوس مرده فکر می‌کنیم؛ آثاری که در آن‌ها طنز و گروتسک، جهان آدم‌ها را از ریخت می‌اندازند. اما شب‌ها در ویلا به وجهی کمتر آشنا از این نویسنده نزدیک است. این نوشته‌ی کوتاه و شخصی از روزهای اقامت گوگول در ایتالیا و مراقبتش از دوست جوان و بیمارش، یوسف ویلگورسکی، سرچشمه می‌گیرد؛ روزهایی که با مرگ و اندوه پیوند خوردند. در این قطعه‌ی ناتمام، به‌جای کارمندان مضحک و موقعیت‌های هجوآمیز، با سکوت شب، نزدیکی عاطفی و اضطراب ازدست‌دادن روبه‌رو هستیم. نشر چام شب‌ها در ویلا را با ترجمه‌ی یلدا بیدختی‌نژاد منتشر کرده است. شاید خواندن آن یادآوری کند که پشت چهره‌ی مشهور هجوپرداز ادبیات روسیه، نویسنده‌ای هم حضور داشت که می‌توانست با زبانی بی‌پرده و اندوهگین از دلبستگی بنویسد.

شب ها در ویلا

خرید و مشاهده کتاب

کتاب اتوبیوگرافی سرخ از نشر بان

اگر هیولای اساطیر یونان به‌جای جنگیدن با قهرمانان، دوربینی به دست بگیرد و عاشق شود چه اتفاقی می‌افتد؟ آن کارسن در اتوبیوگرافی سرخ به گریون، موجود سرخ‌فام و بالدار اسطوره‌ی هراکلس، زندگی تازه‌ای می‌بخشد: او اینجا پسری حساس است که عکس می‌گیرد، جهان را با رنگ‌ها می‌فهمد و دل به هراکلس می‌بازد. اسطوره به روزگار معاصر آمده، اما زخم‌هایش را پشت سر نگذاشته است. کارسن که در سال ۲۰۲۶ جایزه‌ی نوبل ادبیات را دریافت کرد، این اثر را در مرز شعر و رمان نوشته است؛ جایی که روایت، تصویر و زبان شاعرانه مدام جای یکدیگر را می‌گیرند. اتوبیوگرافی سرخ با ترجمه‌ی قاسم نجاری در نشر بان منتشر شده است. اینجا سؤال فقط این نیست که هیولا چگونه دوست می‌دارد؛ مهم‌تر آن است که وقتی دیگری ما را هیولا می‌بیند، چگونه می‌توان قصه‌ی خودمان را نوشت.

اتوبیوگرافی سرخ

خرید و مشاهده کتاب