× پاکت سفارش
جمع
هزینه ارسال خرید آنلاین برای پاکت خرید بالای تومان رایگان است
بازگشت به پاکت سفارش (۱)

محمود دولت آبادی، روایت‌گر رنج مردمان فراموش شده

مروری بر زندگی و آثار محمود دولت آبادی

زهرا یوسفی

سه شنبه ۴ خرداد ۱۴۰۰

shorter-link Save Story
محمود دولت آبادی نویسنده بزرگ ایرانی

محمود دولت آبادی یکی از پرآوازه‌ترین نویسندگان ایرانی است که حجت را در حق ادبیات فارسی تمام کرده و آثار بی‌بدیلی را به خوانندگان عرضه کرده‌ است. او نویسنده‌ای سبزواری و زاده‌ی روستای دولت آباد است و گفته می‌شود آثار خود را متأثر از محل زندگی‌اش می‌داند.  فضاسازی‌ کتاب‌های محمود دولت آبادی تاثیر زیادی از خاطرات دوران کودکی و نوجوانی‌اش گرفته و فضای داستان را به شکل عمیق‌تری در ذهن مخاطب نشانده است.

زندگی محمود دولت آبادی

این نویسنده‌ی بزرگ زندگی پر پیچ و خمی داشته و فراز و فرود و حواشی زیادی را متحمل شده است. او علاوه بر نویسندگی و نمایش‌نامه نویسی که از نوجوانی به آن مشغول بود فعالیت‌های سیاسی شجاعانه‌ای از خود در دوران پهلوی نشان داد. او مخالف سفت و سخت حکومت پهلوی بود. علاوه بر آن عقیده داشت که کشور ایران باید حکومتی عادل داشته باشد و حکومت پهلوی شایستگی کافی برای حکمرانی و خدمت به مردم را ندارد. در همین راستا دست به اعتراضات گوناگونی زد و چندین مرتبه دستگیر و روانه زندان شد؛ اما باز هم دست از اقدامات خود نکشید و فعالیت‌هایش را تا پیروزی انقلاب اسلامی ادامه داد.

جوانی محمود دولت آبادی

نویسنده توانسته جوایز و افتخارات زیادی به دست آورد و کارنامه درخشانی دارد. از جمله جوایزی که او موفق به دریافت آن شد می‌توان به جایزه ادبی واو، جایزه ادبی یان میخالسکی سوئیس، جایزه ادبی هوشنگ گلشیری، جایزه لوح زرین بیست سال داستان‌‌نویسی و نشان شوالیه هنر و ادب فرانسه اشاره کرد. توصیف و انتخاب آثار برتر محمود دولت آبادی کاری دشوار است چرا که قلم او به قدری مسحورکننده است که هیچ کتابی از او را نمی‌توان سطح پایین خواند. با این وجود چند اثر از محمود دولت آبادی از جمله کلیدر، جای خالی سلوچ، طریق بسمل شدن، سلوک و آینه محبوبیت بیشتری داشته است.

کلیدر محمود دولت آبادی، بلندترین رمان ادبیات فارسی

اگر در یک محفل ادبی حضور داشته باشید و نامی از رمان کلیدر بیاورید بی‌شک تمامی حاضرین این کتاب را خوانده‌اند و یا دست کم کمی با آن آشنا هستند. کلیدر طولانی‌ترین رمان در ادبیات فارسی است که در ده جلد نوشته شده و حاوی حدودا سه هزارصفحه است. نکته‌ای که باعث جلب توجه مخاطبان به این کتاب می‌شود طولانی بودن این کتاب نیست؛ بلکه محتوا و ساختار نو کتاب است. محمود دولت آبادی داستانی نوشته که با وجود این‌که ژانر داستانی‌ آن به گوش مخاطب آشنا است؛ اما روایتی منحصر به فرد دارد. با خواندن کتاب کلیدر وارد یک هزارتوی طولانی خواهید شد و نویسنده شما را وارد مسیری می‌کند که بیرون آمدن از آن سخت است. مسیر داستانی رمان کلیدر به هیچ‌ وجه یکنواخت نبوده و پی در پی با داستان صعود دلچسبی را تجربه خواهید کرد.

کمتر نویسنده‌ای موفق به نگارش چنین کتابی خواهد شد. اگر داستان پرمغز و گیرا نباشد خواننده پس از خواندن صفحات اول کتاب را به گوشه‌ای خواهد انداخت و از مطالعه آن امتناع می‌کند. این اثر به دلیل درون‌مایه قوی خود خواننده را به قعر داستان می‌کشد و او را با کلمات آشتی می‌دهد.

کلیدر (۵ جلدی)

کلیدر (۵ جلدی)

نویسنده: محمود دولت آبادی ناشر: فرهنگ معاصر قطع: شمیز,پالتویی نوع جلد: شمیز قیمت: 250,000 تومان

داستان این کتاب در مورد خانواده‌ای کورد است که به سبزوار خراسان مهاجرت کرده‌اند و زندگی لقمه‌‌های سفت وسختی برای آنان در چنته دارد. کلیدر نام روستایی است که داستان در آن شکل گرفته و زمان کتاب نیز مربوط به سال‌های 1325 تا 1357 است.

ماجرای رمان که برگرفته از واقعیت است از زن و شوهری به نام کلمیشی و سه‌پسرشان به نام‌های خان محمد، گل محمد، بیگ محمد و دختری به نام شیرو شروع می‌شود. گل محمد همسری به نام زیور دارد. او پس از اتمام دوره سربازی شیفته دختر دیگری به نام مارال شده و او را به عنوان زن دوم خود انتخاب می‌کند. مارال پیش از گل محمد نامزدی به نام دلار داشت که نامزدی را به هم زده و علاقه‌‌ای به او ندارد. دلار که می‌بیند مارال با گل محمد ازدواج کرده خشمگین شده و خشم او سرآغازی برای دعواهای طایفه‌ای در روستای کلیدر می‌شود. در این بین گل محمد بانی اتفاقی شوم می‌شود. او در حین دعوا با یکی از روستایی‌ها به نام حاج حسین چارگوشلی برای این‌که از خود دفاع کند دست به قتل او می‌زند. دو پاسبان برای کار‌های مالیاتی و همچنین اطلاع از چند و چون ماجرای قتل به همان حوالی می‌آیند. گل محمد کار را از پیش بدتر کرده و هر دو پاسبان را هم می‌کشد و حتی جسدشان را نیز می‌‌سوزاند داستان به اینجا ختم نشده و گل محمد فراز و نشیب‌های زیادی را تجربه می‌کند.

جای خالی سلوچ‌ و داستانی که فقط محمود دولت آبادی از پس آن بر می‌آید

بیش از نود درصد از مخاطبان ادبیات فارسی کتاب جای خالی سلوچ را پسندیده‌ و امتیاز بالایی به آن داده‌اند.[1] جای خالی سلوچ کتابی در نوع خود متفاوت است. گفته می‌شود محمود دولت آبادی ایده نوشتن این کتاب را در دوران حبس خود گرفته است و به محض این که از زندان رهایی یافت فقط در طی هفتاد روز چنین رمان درخشانی را به قلم کشید. این رمان یک اثر رئالیستی است و به چندین زبان از جمله انگلیسی، فرانسوی، آلمانی و هلندی برگردان شده است و مخاطبان خارجی نیز دارد. حال و هوای این رمان نیز مانند رمان کلیدر روستایی و سنتی است. هنگام خواندن این کتاب با خیلی از باور‌های روستایی و سنتی ایرانی آشنا می‌شویم و حال و هوای خاصی به خواننده دست می‌دهد. داستان رمان از جایی آغاز می‌شود که ناگهان مردی به نام سلوچ خانواده‌اش را بدون هیچ نشان و خبری ترک می‌کند. زندگی برای خانواده بدون سلوچ، در روستای زمینچ سخت و طاقت فرساست. مرگان، همسر سلوچ به ناچار بار این زندگی را پس از رفتن همسرش به دوش می‌کشد. او دو پسر به نام‌های ابراو و عباس و یک‌ دختر به نام هاجر دارد. فرزندان مرگان و سلوچ چندان بویی از مسئولیت نبرده‌اند و نمی‌توانند خانواده را محکم نگه‌ دارند. عباس و ابراو باهم درگیری‌های زیادی دارند که در نهایت به دعوا می‌انجامد. از طرفی عباس با قماربازی‌های پی در پی اوضاع را سخت‌تر از چیزی می‌کند که هست  و باعث بدبیاری‌هایی می‌شود. زمین داران آبادی در پی آن هستند که زمین‌های متعلق به مردم روستا را برای پسته‌کاری در ازای مبلغی از آن خود کنند. تمامی زمین داران جز مرگان راضی می‌شوند. مرگان ناراضی است چرا که روزی خود را از آن زمین درمی‌آورد و از سمتی دیگر متوجه حیله زمین داران شده و پسته‌کاری را بهانه می‌داند. با این وجود ابراو و عباس با مکر زمین داران راضی به فروش زمین می‌شوند. یکی از روستاییان به نام علی گناو یک همسر علیل دارد و او را مرتب کتک می‌زند تا جایی که همسرش قادر به باردار شدن نیست. او از مرگان دخترش را خواستگاری می‌کند. مرگان در ابتدا مردد است اما مجبور می‌شود هاجر دوازده ساله را به همسری او درآورد. در ادامه‌ی کتاب، این خانواده فراز و فرود‌های زیادی را تجربه می‌کنند و جای خالی سلوچ هر روز عمیق‌تر حس می‌شود. 

جای خالی سلوچ

جای خالی سلوچ

نویسنده: محمود دولت آبادی ناشر: چشمه قطع: گالینگور,رقعی نوع جلد: گالینگور قیمت: 80,000 تومان

طریق بسمل شدن کتابی کوتاه و تأثیر گذار از محمود دولت آبادی

طریق بسمل شدن کتابی 133 صفحه‌ای از محمود دولت آبادی است که زاویه‌‌ی دیدی جدید از جنگ را به مخاطب نشان می‌دهد.این کتاب برعکس دیگر کتاب‌های نویسنده، جلوه‌ای از حماسه و افتخار را به خواننده نشان می‌دهد و در آن خبری از روزمرگی‌ مردم در جوامع روستایی و سنتی نیست. نویسنده برای نوشتن کتاب طریق بسمل شدن دو سال زمان گذاشت و در نهایت در سال 1375 نوشتن آن را تمام کرد. هرچند که این کتاب حدود ده سال در انتظار مجوز بود؛ اما در نهایت، در سی و یکمین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران منتشر شد. این رمان راوی اتفاقاتی در جبهه‌ی جنگ ایران و عراق است و مخاطبان یکی از نقاط قوت آن را انتخاب نامی مناسب برای کتاب می‌دانند. بسمل شدن مترادف کشتن و کشته شدن است و محمود دولت آبادی با عنوان عمیقی که بر روی کتاب نهاده توانسته معنایی عمیق را در بند کلمات بیاورد. هرکسی در جبهه جنگ در پی یافتن راهی برای کشتن هر معنای بد و عاری از شهامت و همچنین یافتن راهی پرافتخار برای بدرود گفتن به گونه‌ای باارزش است. داستان از این قرار است که دولت عراق به دنبال یک نویسنده‌ می‌گردد. آن‌ها از نویسنده می‌خواهند تاریخ و اتفاقات رخ داده را تحریف کند و بر علیه ایران و مردم ایران به طور ماهرانه‌ای بنویسد تا منتشر کنند. برای این‌که نویسنده با ایرانی‌ها آشناتر شود به دیدن اسیران ایرانی برده می‌شود تا با آن‌ها مصاحبه کند و شالوده‌ای برای نوشتن پیدا کند. این کار برای نویسنده اهمیت زیادی دارد چرا که او در حال نوشتن داستانی دیگر در این ژانر نیز است و شنیدن سخنان این اسیران می‌تواند به بهتر شدن کتاب‌هایش کمک کند.  سربازان ایرانی شروع به تعریف کردن اتفاقاتی می‌کنند که تجربه کرده‌اند. آن‌ها از محاصره‌ صحبت می‌کنند و به یاد می‌آورند که مورد حمله قرار گرفته‌اند و دستوری مبنی بر عقب نشینی برای آن‌ها صادر شده است. با این وجود تعدادی از سربازان موفق به فرار نشده‌اند و در محاصره باقی می‌مانند. این محاصره باعث روی دادن اتفاقات ریز و درشت دردناکی می‌شود که بعید است با خواندن آن دچار حسی آمیخته به غم نشوید. این کتاب پر از توصیف‌های زیبا است؛ به طوری‌که خود را در فضای رمان و همراه با شخصیت‌ها خواهید دید.

طریق بسمل شدن

طریق بسمل شدن

نویسنده: محمود دولت آبادی ناشر: چشمه قطع: شمیز,رقعی نوع جلد: شمیز قیمت: 15,000 تومان

روزگار سپری شده مردم سالخورده، بُعدی متفاوت از قلم محمود دولت آبادی

این نویسنده‌ی حرفه‌ای با نوشتن این کتاب ثابت کرد که توانایی بالایی در نوشتن دارد. روزگار سپری ‌شده مردم سالخورده معمولی با تمامی کتاب‌های دولت آبادی متفاوت است و نگاهی بر شکاف میان نسل‌ها دارد. شکافی که نویسنده از آن‌ حرف می‌زند نه به طور خاص شکاف زمانی بلکه شکافی از جنس نوع و سبک زندگی است. شکاف میان زندگی مردم روستا و مردم شهر و سرعت زندگی و تغییر شکل زمانه که با خواندن و رویارویی با این شکاف برداشتی متفاوت و نو به خواننده دست خواهد داد.  این کتاب به شکل مفصل و در سه جلد نوشته شده است. جلد اول با عنوان اقلیم باد، جلد دوم با عنوان برزخ خس و جلد سوم با عنوان پایان جغد به انتشار رسیده است. روزگار سپری شده مردم سالخورده زندگی سه نسل از یک خانواده را روایت می‌کند.

قصه‌ی این کتاب با استاد ابا آغاز می‌شود. او در زمان ناصرالدین شاه قاجار به کارهایی مانند دلاکی، ختنه کردن، حجامت و… مشغول است و با دختری به نام بی بی آدینه ازدواج می‌کند. پس از چندی آن دو صاحب سه فرزند به نام‌های خورشید، عبدوس و یادگار می‌شوند. خورشید در همان اوایل نوجوانی با مردی به نام حبیب دیلاق ازدواج می‌کند و از خانواده جدا می‌شود. پس از چندی استاد ابا می‌میرد و همسرش با مردی به نام میرعلی خشتمال ازدواج می‌کند و از ازدواج دوم نیز فرزندی به نام باقر قوزی به دنیا می‌آورد. پس از مرگ استاد اباو عبدوس به ناچار مسئولیت‌ها را برعهده می‌گیرد اما او سن کمی دارد و این همه مسئولیت باعث فرسودگی روانش شده است. عبدوس نمی‌تواند سرپرست خوبی باشد و در نهایت با کتک زدن‌های گاه و بیگاه یادگار باعث فلج شدنش می‌شود. از سمتی دیگر اوضاع مالی آن‌ها مطلوب نیست و همیشه به مشکل برمی‌خورند. در ادامه‌ی داستان ماجراهای این خانواده و دو نسل دیگر از خانواده روایت می‌شود و هر بار داستان شکل و رنگ و بویی جدید به خودش می‌گیرد. در بسیاری از قسمت‌ها شخصیت‌ها دچار تضاد با خود، زندگی و گذشته‌‌ی خود هستند و گذر زمان به طور واضحی بر ورق‌های کتاب می‌نشیند. خواندن این کتاب می‌تواند فضای فکری شما را دگرگون سازد.

روزگار سپری شده مردم سالخورده (سه جلدی)

روزگار سپری شده مردم سالخورده (سه جلدی)

نویسنده: محمود دولت آبادی ناشر: چشمه قطع: گالینگور،وزیری نوع جلد: نرم قیمت: 280,000 تومان
 

چرا باید آثار برتر محمود دولت آبادی را بخوانیم؟

شاید برای شما نیز این سوال پیش بیاید که ضرورت خواندن آثار محمود دولت آبادی چیست. تا این‌جا برای شما برشمردیم که بهترین آثار محمود دولت آبادی چه ویژگی‌ها و چه خط داستانی دارند اما بازگو کردن چند نکته دیگر خالی از لطف نیست.

●      محمود دولت آبادی در توصیف فضای روستایی و سنتی ایران مهارت بالایی دارد و می‌تواند خواننده را تا حد بالایی با بد و خوب آن آشنا کند.

●      توصیفات این نویسنده بسیار جذاب و مسحور کننده است. با خواندن توصیفات این کتاب‌ها خود را به کلی در داستان خواهید یافت.

●      زاویه دید و دریچه‌های ذهنی محمود دولت آبادی شکل نو و جدیدی دارند. او به ابتدایی ترین مفاهیم به شیوه‌ای متفاوت می‌نگرد چنان که باعث حیرت خواننده خواهد شد.

●      داستان‌های این نویسنده قابل پیش بینی نیستند و سیر کندی ندارند. بسیار مهم است که خواننده با خواندن کتاب احساس خستگی نکند و هنگام خواندن کتاب فراز و فرودهایی در جای مناسب خود تجربه می‌کند.

محمود دولت آبادی نویسنده بزرگ ایرانی

[1] (منبع ویکی پدیا)

مطالب پیشنهادی

کتاب های پیشنهادی

سلوک

سلوک

محمود دولت آبادی ,
ناموجود
سلوک

سلوک

محمود دولت آبادی ,
45,000 تومان
عبور از خود

عبور از خود

محمود دولت آبادی ,
16,000 تومان
بیرون در

بیرون در

محمود دولت آبادی ,
25,000 تومان
نون نوشتن

نون نوشتن

محمود دولت آبادی ,
49,000 تومان
Some text some message..