جایزه‌ی بوکر 2026 به جان هریسون و کتاب «پایان همه چیز» رسید

کتاب «پایان همه چیز» (The End of Everything) نوشته‌ی جان هریسون برنده‌ی جایزه‌ی بوکر سال 2026 شد. این کتاب پادآرمان‌شهری و آخرالزمانی به گفته‌ی رییس داوران امسال اثری است که خواننده را زیر و رو می‌کند، لبخندی تلخ بر لبش می‌نشاند و برخلاف آنچه انتظار می‌رود، در نهایت ردپایی از خوش‌بینی در دلش به جا می‌گذارد. هریسون 81 ساله تا کنون مسن‌ترین نویسنده‌ای است که برنده‌ی جایزه‌ی بوکر شده. در ادامه همه چیز را درباره‌ی این کتاب، نویسنده‌اش و دلیل برنده شدن جایزه من بوکر بخوانید.

کتاب «پایان همه چیز» درباره‌ی چیست؟

داستان «پایان همه چیز» یک ماجراجویی آخرالزمانیِ هراس‌انگیز و آمیخته به طنزی زیرکانه است که در آینده‌ای نه‌چندان نزدیک و در سواحل جنوبی انگلستان می‌گذرد؛ چند دهه پس از فاجعه‌ای مرموز و هجوم موجوداتی به نام «آی‌گتی‌ها».

در مرکز داستان پسری به نام فیلیپ تننت قرار دارد که از راه جمع‌آوری اشیایی که آب‌های کانال مانش به ساحل می‌آورند، زندگی‌اش را می‌گذراند. سال‌ها از بحرانی که همه ‌چیز را تغییر داد گذشته است، اما ماهیت دقیق آن همچنان در پرده‌ای از ابهام باقی مانده. دولت به‌سختی به کار خود ادامه می‌دهد، دریاها پر از موجودات تازه و ناشناخته شده‌اند و اروپا انگار از نقشه‌ی جهان محو شده است. به نظر می‌رسد همه‌چیز به پایان رسیده است.

دنیا به همین تیرگی در حال گذران است که ناگهان فیلیپ موجودی را پیدا می‌کند که به‌تدریج ویژگی‌های انسانی پیدا می‌کند؛ دست‌وپا درمی‌آورد، شروع به حرف زدن می‌کند و با خاله‌ی فیلیپ، مارنی، زنی هنرمند و سالخورده که به زوال عقل مبتلاست رابطه‌ای شکل می‌دهد.

داستان، فیلیپ و خاله‌اش را در سفرهایشان از ساحل به لندن دنبال می‌کند. فیلیپ می‌کوشد آن موجود را بفروشد و خاله‌اش پس از کشتن نوجوانی، ناچار می‌شود جامعه‌ای را که در آن زندگی می‌کنند ترک کند.

جان هریسون نویسنده‌ی رمان «پایان همه چیز»

ام. جان هریسون (متولد سال 1945 در واریک‌شایر) نویسنده و منتقد ادبی بریتانیایی است که آثارش به‌سادگی در هیچ ژانر ادبی مشخصی جا نمی‌گیرند. او از سال ۱۹۶۵ داستان‌نویسی را آغاز کرد و خیلی زود به یکی از چهره‌های مطرح ادبیات گمانه‌زن بریتانیا تبدیل شد.

نویسندگانی چون الیویا لینگ، رابرت مک‌فارلن و نیل گیمن از او به‌عنوان یکی از درخشان‌ترین نویسندگان معاصر یاد کرده‌اند. هریسون در کارنامه‌ی ادبی‌اش جوایز معتبری دارد؛ از جمله جایزه‌ی بُردمن تسکر برای رمان «کوهنوردان» (Climbers)، جایزه‌ی آرتور سی. کلارک برای کتاب «رقص نُوا» (Nova Swing) و جایزه‌ی گلداسمیتز برای رمان «سرزمین مدفون دوباره برمی‌خیزد» (The Sunken Land Begins to Rise Again).

او علاوه بر نوشتن رمان و داستان کوتاه، سال‌ها در نشریات معتبری چون گاردین و نیویورک تایمز به نقد ادبی پرداخته، در نوشتن مجموعه‌ای از رمان‌های فانتزی درباره‌ی گربه‌های سخنگو دست داشته و حتی در نگارش زندگی‌نامه‌ی یک سنگ‌نورد افسانه‌ای بریتانیایی همکاری داشته است. جالب اینکه هریسون پیش از آنکه با رمان «پایان همه چیز» برای نخستین بار نامزد جایزه‌ی بوکر شود، در سال ۲۰۲۲ یکی از داوران همین جایزه بود.

چرا جایزه‌ی بوکر 2026 به جان هریسون اعطا شد؟

یکی از دلایل توجه داوران به رمان هریسون، نگاه متفاوت او به جهان آخرالزمانی و توانایی‌اش در ترکیب طنز، هراس و نقد اجتماعی است. این رمان را می‌توان هم‌زمان داستانی معمایی، طنزی سیاسی، روایتی پادآرمان‌شهری و حتی سفری جاده‌ای دانست.

داوران به‌ویژه از طنز ظریف، سوررئال و زیرکانه‌ی کتاب و شیوه‌ی منحصربه‌فرد هریسون در روایت داستان تمجید کرده‌اند؛ روایتی که با فصل‌های کوتاه و سینمایی پیش می‌رود و بسیاری از اتفاقات را در هاله‌ای از ابهام باقی می‌گذارد.

مری برد، رئیس هیئت داوران بوکر امسال معتقد است هریسون سیاست و بحران‌های دنیای امروز را از دریچه‌ی آینده به تصویر کشیده است؛ جهانی که در آن انسان‌ها حتی در میانه‌ی فاجعه هم می‌کوشند زندگی عادی‌شان را ادامه دهند، بی‌آنکه بتوانند آنچه را بر سرشان آمده به‌درستی درک کنند.

جایزه‌ی من بوکر چیست و به چه کسی اعطا می‌شود؟

جایزه‌ی بوکر (Booker Prize) یکی از معتبرترین و تاثیرگذارترین جوایز ادبی جهان و از مهم‌ترین افتخارات نویسندگان رمان به شمار می‌رود. این جایزه نخستین بار در سال ۱۹۶۹ در بریتانیا بنیان گذاشته شد تا توجه مخاطبان را به ادبیات داستانی معاصر جلب کند.

بوکر هر سال به بهترین اثر داستانی بلند نوشته‌شده به زبان انگلیسی تعلق می‌گیرد که در بریتانیا یا ایرلند منتشر شده باشد که نویسنده‌ی آن می‌تواند از هر ملیتی باشد. برنده‌ی جایزه علاوه بر دریافت ۵۰ هزار پوند، فرصتی برای دیده‌شدن در سطح جهانی و دسترسی به طیف گسترده‌تری از خوانندگان پیدا می‌کند.

از جمله نویسندگان دیگری که برنده‌ی جایزه‌ی بوکر شدند می‌توان به کازوئو ایشی گورو و کتاب «بازمانده‌ی روز» در سال 1989 و یان مارتل برای کتاب «زندگی پی» در سال 2002 اشاره کرد.