کتاب تاریخچه تاریخ

پیش از خرید کتاب تاریخچه تاریخ بدانید

«تاریخ چیست؟» آیا تاریخ صرفاً مجموعه‌ای از وقایع گذشته است که توسط دانشگاهیان و مورخان رسمی به رشته تحریر درآمده، یا ابزاری است برای شکل‌دهی به هویت فردی و جمعی در طول زمان؟ جرمی بلک در کتاب تاریخچه تاریخ با رویکردی انتقادی و همه‌جانبه نشان می‌دهد که آگاهی تاریخی چگونه در قالب‌های گوناگون (از خانواده و دین گرفته تا رسانه‌ها و دولت‌ها) شکل می‌گیرد و چگونه از آن برای اهداف سیاسی استفاده (یا سوءاستفاده) می‌شود. اگر می‌خواهید با چالش‌های تاریخ‌نگاری، نقش مخاطبان در مصرف تاریخ و تأثیر فناوری‌های جدید بر روایت گذشته آشنا شوید، این کتابِ موجز و پرمحتوا، نگاه شما را به مفهوم تاریخ دگرگون خواهد کرد.

درباره کتاب

کتاب تاریخچه‌ی تاریخ (A Brief History of History) نوشته‌ی جرمی بلک، کوششی است برای واکاوی تاریخچه‌ی تاریخ‌نگاری با نگاهی انتقادی به رویکردهای رایج دانشگاهی. بلک در پیش‌گفتار کتاب، انگیزه‌ی اصلی خود از نگارش این اثر در سال ۲۰۲۲ را اشاره‌ی ولادیمیر پوتین به روایتی دست‌کاری‌شده از تاریخ برای توجیه حمله‌ی روسیه به اوکراین عنوان می‌کند. او نشان می‌دهد که چگونه ناسیونالیسم و روایات تاریخیِ جعلی، می‌توانند به ابزاری خطرناک در دست قدرتمندان تبدیل شوند. نویسنده در این کتاب، رویکرد معمول دانشگاهیان غربی (که عمدتاً اروپامحور، نخبه‌پسند و محدود به نویسندگانی خاص است) را به چالش می‌کشد. به اعتقاد او، مخاطبان عادی نیز در بازتولید تجربه تاریخی نقش دارند؛ امروزه رسانه‌های جمعی، فیلم‌های سینمایی، بازی‌های رایانه‌ای، مستندهای شبکه‌های جهانی (نظیر نتفلیکس و الجزیره) و حتی گروه‌های موسیقی (مانند ساباتون)، بسیار بیشتر از مورخان دانشگاهی بر حافظه‌ی تاریخی مردم اثر می‌گذارند. کتاب در فصول مختلف خود به مباحثی چون نقش روایات بنیادین و زمان مقدس، تأثیر فرهنگ چاپ بر تاریخ، نفی گذشته، چالش دولت-ملت‌ها در بازنمایی تاریخ و در نهایت آینده‌ی تاریخ‌نگاری در عصر هوش مصنوعی می‌پردازد. بلک تاریخ را نه به عنوان کنشی صرفاً دانشورانه، بلکه پیوستاری از گذشته، اکنون و آینده می‌داند که برای فهم آن باید به رویکردی دموکراتیک روی آورد و از انحصار دانشگاهیان خارج شد.

خواندن این کتاب به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

• دانشجویان و پژوهشگران تاریخ، فلسفه‌ی تاریخ و علوم سیاسی.
• علاقه‌مندان به مباحث هویت ملی، چگونگی شکل‌گیری حافظه‌ی جمعی و تاریخ‌نگاری.
• کسانی که می‌خواهند بدانند دولت‌ها و رسانه‌ها چگونه با استفاده از روایات تاریخی، افکار عمومی را جهت‌دهی می‌کنند.

معرفی نویسنده، مترجم و ناشر

جرمی بلک (متولد ۱۹۵۵)، مورخ برجسته‌ی بریتانیایی و استاد تاریخ است که کتاب‌های بسیاری در حوزه‌ی تاریخ اروپا، نظامی‌گری و فلسفه تاریخ نگاشته است. نسخه‌ی فارسی این کتابِ ۲۸۸ صفحه‌ای با ترجمه‌ی محمد ابراهیم محجوب، توسط نشر ماهی در سال ۱۴۰۳ منتشر شده است.

جملات کتاب

«خانواده‌ها و دولت‌ها اصلی‌ترین نهادهایی‌اند که روایات گذشته را خلق و واگو می‌کنند. البته نقش دولت‌ها بیش از خانواده‌هاست به‌ویژه در نظام‌های اقتدارگرا یا نظام‌هایی که حکومت‌های آن‌ها دستی در از بر روایت تاریخ دارند.»

«امروزه مردم بیش از پیش دانش خودشان را درباره‌ی گذشته از ویدیو، پادکست، بازی‌های رایانه‌ای با مضامین تاریخی و حتی موسیقی هوی متال به دست می‌آورند.»

«ما فعالانه در فرایند بررسی، فهم و بازنمود گذشته (گذشته‌ی خودمان و گذشته‌ی دیگران) با تمام نیرو مشارکت داریم و البته رد یا قبول آن هم دور از انتظار نیست.»

«تاریخ به معنای فهم گذشته (روایت‌هایی که از آن نقل می‌کنیم و چگونگی فهم این روایت‌ها) در تمام فرهنگ‌ها موضوع، هدف و کنشی حیاتی است.»