معرفی کتاب تصویری «خانه‌ها» اثر طراوت جلالی فراهانی

خردسالان، با دیدن و ورق زدن کتاب «خانه‌ها» داستان گربه‌ای را برای خود روایت می‌کنند که به خانه‌های مختلفی سر می‌زند. این کتاب تصویری، بدون استفاده از متن، کودک را همراه گربه‌ای زرد به خانه‌هایی با فضاها، ساکنان و حال‌وهوای متفاوت می‌برد و فرصتی فراهم می‌کند تا هر بار داستانی تازه از دل تصاویر شکل بگیرد.

داستان کتاب تصویری «خانه‌ها» درباره چیست؟

داستان درباره گربه‌ای است که از خانه‌ای به خانه‌ی دیگر می‌رود. اولین خانه، خانه‌ی خانواده‌ای طبیعت‌دوست است و مادری را نشان می‌دهد که در حال آب دادن به گل‌ها است، خانه‌ی بعدی خانه‌ی مادربزرگی است که دیوار خانه‌اش پر از عکس‌های فرزندانش است و روی صندلی گهواره‌ای خود همراه با گربه‌ی سیاه و سفیدش نشسته است.

گربه، به خانه‌های مختلف و صاحب‌خانه‌هایی با علایق و شغل‌های مختلف سر می‌زند. هر خانه، حال و هوای مختص به خودش را دارد و مخاطب مثل مهمانی رهگذر به آن‌ها سر می‌زند. شاید صدای موسیقی نوازنده‌ای را بشنود و یا طعم شیرینی‌های یک زن شیرینی فروش را حس کند.

در هر صفحه از کتاب، پنجره‌هایی باز می‌شود که کودک می‌تواند آن‌ها را باز و بسته کند! به شکلی که قسمتی از خانه‌ی بعدی پیدا‌ست و مخاطب کنجکاوانه راهی صفحه‌ی بعد می‌شود. بزرگسالان می‌توانند از این نوع کتاب‌سازی به عنوان بازی و تعامل با کودک یا خردسال استفاده کنند. این شیوه از روایت مستقل می‌تواند هربار داستان متنوعی داشته باشد و هر بار علاقه‌ی کودک را به ورق زدن کتاب بیشتر کند.

چگونه با کتاب «خانه‌ها» داستان بگوییم؟

قبل از شروع تصاویر، نویسنده برای مخاطبان خود، با عنوان «با هم داستان بگوییم» این‌گونه نوشته است:

«ما که ممکن است پدر، مادر، خواهر، برادر، مربی و... باشیم، می‌توانیم با کودکانمان داستان بگوییم. داستان گفتن، راه سخن گفتن و گفت‌وگو را باز می‌کند. گفت‌وگو به شنیدن، تمرکز، قضاوت و تفکر انتقادی، تفکر خلاق و ... کمک می‌کند. کتاب «خانه‌ها»، داستانی بدون متن است؛ اما در دل کتاب، در هر صفحه، خانه‌ای است که هر خانه داستانی دارد. می‌توانیم کنار هم بنشینیم و با گربه‌ی کتاب همراه شویم. خانه به خانه برویم و داستان هر خانه را بگوییم، در هر خوانش نکته‌های تازه کشف کنیم و با تکیه بر آن داستانی نو و تازه بگوییم»

خانه‌ها از زاویه‌ای متفاوت

در صفحات پایانی، ساختمانی را می‌بینیم که همان خانه‌هایی هستند که گربه به آن‌ها سرزده است. این زاویه‌ی دید متفاوت باعث درک بهتر فضا و آنچه کودک تا پایان کتاب پشت سر گذاشته است. پنجره‌هایی رو به تمام خانه‌ها را می‌بینیم و چشم مخاطب که همان گربه بود روی یکی از پشت‌بام‌ها نشسته است.

در صفحه‌ای بعد از آن، خانه‌ها از فاصله‌ای دورتر نشان داده می‌شوند و این خود گویای این است که در شهرها و کشورها بیشمار خانه وجود دارد که هر کدام هویت جداگانه‌ای دارند. بعد از تورق این کتاب، مفهوم خانه، برای کودک واضح‌تر می‌شود و او دیگر می‌داند که هرکسی هر کجا که باشد خانه‌ای مختص به خودش دارد و این شروع یک تفکر انتقادی است.

فواید کتاب تصویری برای کودکان چیست؟

کتاب‌های تصویری، ارتباط بسیار تعاملی و کاملا متفاوت را میان والدین و فرزندانشان ایجاد می‌کنند. این کتاب‌ها فرصت گفت‌و‌گو میان والدین و کودکان درباره‌ی موضوع داستان، تصاویر و کلماتش را فراهم می‌کنند که باعث تقویت درک موضوع و تقویت روابط میان فرزندان و والدین می‌شود.

بیشتر کتاب‌های کودکان مصور هستند؛ اما همه‌ی کتاب‌های مصور، تصویری نیستند. در واقع کتاب تصویری کتابی است که به کمک تصویرهای زیاد و متن‌های کوتاه و ساده یا گاهی اوقات مثل این کتاب، بدون متن، اطلاعاتی را منتقل یا داستانی را بازگو کند. در کتاب‌های تصویری، تصویرها به اندازه‌ی متن و حتی بیشتر از آن اهمیت دارند؛ به صورتی که برخی از کتاب‌های تصویری، بدون داشتن هیچ کلامی هم گیرا و اثربخش هستند.

کتاب‌های تصویری از چه نظر ارزشمند هستند؟

این نوع کتاب‌ها به کودکان با سطح سواد و شرایط مختلف اجازه می‌دهند از یک کتاب واحد لذت ببرند. همچنین کتاب‌های تصویری کودک، ابزاری مؤثر در یادگیری و سرگرمی کودکان است. این نوع کتاب‌ها می‌توانند به کودکان کمک کنند تا با مفاهیم داستان‌گویی نیز آشنا شوند و با استفاده از داستان‌هایی که از نگاه خود برای این کتاب‌ها می‌سازند، تخیل خود را تقویت کنند.

اینگونه از کتاب‌ها به کودکان این فرصت را می‌دهند که درباره چیز‌هایی که در هر صفحه مشاهده می‌کنند گفت‌و‌گو کنند تا علاوه بر تقویت تخیل و خلاقیت کودکان، به توسعه‌ی مهارت‌های زبانی و افزایش توجه و تمرکز آن‌ها نیز کمک کنند.

همچنین آشنایی و شروع مطالعه با کتاب‌های تصویری می‌تواند منجر به ایجاد علاقه به مطالعه و خواندن در سنین کودکی و در نتیجه روند مطالعاتی کودکان در آینده و پس از سواددار شدن باشد. بنابراین موقع دیدن یا خواندن این کتاب‌ها به کودکان فرصت دهید که تصاویر را نگاه کنند و از آن‌ها بخواهید درباره‌ی آن‌چه می‌بینند صحبت کنند.

درباره‌ی نویسنده و تصویرگر کتاب «خانه‌ها»

طراوت جلالی فراهانی متولد سال ۱۳۶۷، نویسنده و تصویرگر کتاب‌های کودکان است. از کتاب‌های دیگر این پدیدآورنده می‌شود به «لی‌لی کجایی» و «پرواز چانگ‌آی به ماه» اشاره کرد.