× پاکت سفارش
جمع
هزینه ارسال خرید آنلاین برای پاکت خرید بالای تومان رایگان است
بازگشت به پاکت سفارش (۱)

روز اول قبر، روایت عریان ظلم

مروری بر کتاب روز اول قبر نوشته‌ی صادق چوبک

‌شیرین زارع‌پور

سه شنبه ۱۹ اسفند ۱۳۹۹

shorter-link Save Story
صادق چوبک

روز اول قبر مجموعه داستانی از صادق چوبک، شامل ده داستان کوتاه و یک نمایشنامه است. داستان‌ها حول محور مضامین اجتماعی و احوال و احساسات انسانی می‌گردد. قصه‌ها روایتگر ظلم، مرگ، احوال آدمی در رویایی با مرگ، اوضاع اجتماعی و برخورد عامه‌ی مردم با ظلم و ستم است. آیینه‌ای است از مردم که هرکدام به نحوی شاید بدون آنکه بدانند در شکل‌گیری ظلم نقش داشته‌اند.

از میان این ده قصه، داستان‌های گورکن‌ها، پاچه خیزک، عروسک فروشی و یک شب بی‌خوابی، آیینه‌ی تمام‌نمای ظلم در میان جامعه و نشان‌دهنده‌ی نقش مردم در شکل‌گیری و استمرار آن در جامعه است.

عروسک فروشی داستان پسرکی بی‌خانمان و فقیر در یک شب سرد زمستانی است که گرسنه و سرمازده در پی غذا و سرپناهی است و هیچ کس توجه و اعتنایی به او ندارد. میانه‌های داستان، آینده‌ی او به مردمی  نشان داده می‌شود که دست کمک به سمت آن‌ها دراز کرده است. پسرکی دیگر که از سرما و گرسنگی یخ زده است اما باز هم مردم بی‌اعتنا به او تنها به فکر رتق و فتق جنازه‌ی سرما زده‌اند.

چوبک در هر کدام از این قصه‌ها روایتگر ظلم‌های آشکار و پنهان خود مردم به یک دیگر است.

در داستان پاچه خیزک، چوبک روایتگر آینده‌ی جامعه‌ای است که در پی ظلم خودخواسته هستند. مردمی که برای کشتن موشی بی‌پناه با حرص و ولع به مباحثه و مشورت می‌پردازند و در آخر طعمه‌ی نقشه‌های خود می‌شوند.

گورکن‌ها اولین برخورد خواننده با فضای حاکم بر کتاب است.داستان نشان‌دهنده‌ی چرخه‌ی ظلم و تبدیل مظلوم به ظالم است. زنی جوان که جامعه او را برای فرزند در شکمش طرد کرده است و زن بعد از تولد نوزاد او را زنده به گور ‌می‌کند. انگار قصه توصیف‌کننده‌ی چرخه‌ی بی‌پایان ظلم‌ها و کاستی‌های بشری است.

روز اول قبر اما داستان رویایی ظلم با مرگ است.کسی که در آستانه‌ی مرگ تمام گذشته‌ی خود را دوره می‌کند و گاه برای خود هیچ چاره‌ای نمی‌بیند‌ جز همان که بوده و همان کارها که کرده است و حالا همه چیز را در رویارویی و مواجهه با مرگ بیهوده می‌بیند.

نثر چوبک گاه تلخ و تند و تیز است.بیانگر عریان واقعیت‌های تلخ است. او با توصیف دقیق از هرچیز، جزئیات دردناک و تلخی از جامعه‌ی اطراف خواننده را به او یادآوری می‌کند. چوبک از معدود نویسندگانی است که توان توصیف هرچیز را دارد. او داستان خود را با توصیف جلو می‌برد. توصیف از چیزی به چیز دیگر، از توصیف حالات بیرونی به توصیف حالات درونی، از توصیف موقعیت مکانی به توصیف طبیعت اطراف.

« خیابان خلوت بود. به دانه‌های برفی که دور و ور چراغ‌های خیابان می‌ریخت نگاه کرد. رو سیم‌های برق برف نشسته بود. رو سر تیرهای سیمانی برق، هر یک یک کله‌قند برف نشسته بود. کنار پیاده‌ها و گودی جوی‌ها و کف خیابان‌ها با هم یکی شده بودند.( توصیف موقعیت مکانی) تنش تو بلوز نظامی گل و گشادش لیز خورد و پای لمسش تکان برداشت و پاشد راه افتاد.( توصیف  حالات بیرونی) درونش تهی بود و تو تیره‌ی پشتش و تو پهلوهاش لرز افتاده بود. از گرسنگی دلش مالش می‌رفت. تو شقیقه‌هاش می‌کوبید و می‌خواست بالا بیاورد.(توصیف حالات درونی)» (صادق چوبک، 1344، 117)

او به واسطه‌ی گردش در میان انواع توصیف‌ها حواس خواننده را با فضای داستان به خوبی آشنا می‌کند.

از دیگر نقاط قوت چوبک انتخاب زبان مناسب هر شخصیت است. هر شخصیت بنا بر فضای داستان، لحن و لهجه‌ی خاص خود را دارد.

پسرک فقیر و گرسنه‌ی قصه‌ی عروسک فروشی زبانی عامیانه و خیابانی دارد:

« من تو رو نمیرفوشمت.» « می‌خواین برفای جلو دکونو بروفم؟ اگه یه پارویی، چیزی داشته باشین تموم برفارو می‌ریزم تو جوب.» (صادق چوبک، 1344، 118)

چوبک در این مجموعه‌ی قصه، یک داستان را به دو شیوه نوشته است. داستان همراه، داستانی تمثیلی‌ست که از زبان دو گرگ در یک شب کولاک زمستانی روایت می‌شود. چوبک هر کدام را به شیوه‌ای مجزا از هم و شاید برای نشان دادن قدرت نویسندگی خود نوشته است تا چالاکی نثر خود را در انواع ادبی نشان دهد.

روز اول قبر

روز اول قبر

نویسنده: صادق چوبک ناشر: بدرقه جاویدان،جاویدان قطع: گالینگور,رقعی نوع جلد: گالینگور قیمت: 45,000 تومان

پرسش های متداول

مطالب پیشنهادی

کتاب های پیشنهادی

استاد پترزبورگ

استاد پترزبورگ

جان ماکسول کوتسی ,
38,000 تومان
پدران غایب

پدران غایب

گای کارنو ,
38,000 تومان
در ستایش اتلاف وقت

در ستایش اتلاف وقت

آلن لایتمن ,
22,000 تومان
آس و پاس در پاریس و لندن

آس و پاس در پاریس و لندن

جورج اورول ,
37,000 تومان
Some text some message..