گفتگو با دکتر حامد وحدتی نسب در برنامه اکنون

در قسمت سی‌ام برنامه‌ی «اکنون»، سروش صحت میزبان مردی بود که معتقد است برای فهمیدنِ خودمان، باید به عقب برگردیم؛ نه چند سال، بلکه صدها هزار سال. دکتر حامد وحدتی نسب، باستان‌شناس و انسان‌شناس، با ورق‌زدنِ پرونده‌ی نئاندرتال‌ها و انسان‌های هوشمند، به ما یادآوری می‌کند که همه‌ی ما در نهایت «کس و کار» یکدیگریم و ریشه‌هایمان به آفریقا بازمی‌گردد.

در این گفت‌وگو، چندین کتاب معرفی شد که هر کدام پنجره‌ای به سوی درک تاریخ، جغرافیا و روان انسان می‌گشایند:

کتاب اسلحه، میکروب و فولاد (نوشته جرد دایموند)

کتاب اسلحه، میکروب و فولاد که برنده‌ی جایزه‌ی پولیتزر شده، یکی از مهم‌ترین آثار برای درک تاریخ جوامع انسانی است. جرد دایموند در این اثر به این سوال بنیادین پاسخ می‌دهد که چرا برخی ملت‌ها پیشرفت کردند و برخی دیگر عقب ماندند؟

او پاسخ را نه در نژاد یا هوش، بلکه در «جبر جغرافیایی» می‌جوید. کتاب توضیح می‌دهد که چگونه دسترسی به گیاهان قابل‌کشت و حیوانات اهلی، سرنوشت تمدن‌ها را رقم زد.

اسلحه میکرب و فولاد

نویسنده:

جرد دایموند

ناشر:

بازتاب نگار

مترجم:

حسن مرتضوی

قیمت:

950,000 تومان

افزودن به پاکت خرید

کتاب روان شناسی تکاملی (نوشته دیوید باس)

دکتر وحدتی‌نسب با اشاره به آثار دیوید باس، توضیح می‌دهد که بسیاری از رفتارهای امروز ما، از ترس، از تاریکی گرفته تا معیارهای انتخاب همسر در واقع «سیم‌کشی‌های مغزی» هستند که از اجدادمان برای بقا به ارث برده‌ایم. کتاب روان شناسی تکاملی به ما می‌گوید که چرا مردان و زنان اولویت‌های متفاوتی در انتخاب شریک زندگی دارند و چگونه هزینه‌ی تولیدمثل، رفتارهای اجتماعی ما را شکل داده است.

کتاب بازگشت نئاندرتال ها (تألیف حامد وحدتی نسب و همکاران)

اگر می‌خواهید بدانید نئاندرتال‌ها چه کسانی بودند، چه می‌خوردند و آیا در ایران هم زندگی می‌کردند، کتاب بازگشت نئاندرتال ها بهترین مرجع است. جالب است بدانید که طبق آخرین یافته‌ها، فلات ایران یک «هاب» یا مرکز مهم برای پخش‌شدن انسان‌ها در جهان بوده است. نئاندرتال‌ها گونه‌ای بودند که حتی برای مردگان خود مراسم تدفین داشتند و این نشان‌دهنده قدرت تفکر انتزاعی آن‌هاست.

کتاب محتوم: نگاه علم به زندگی بدون اراده آزاد (نوشته‌ی رابرت ساپولسکی)

کتاب محتوم یا رفتار (که با نام Behave نیز شناخته می‌شود) به ما هشدار می‌دهد که خیلی به اراده‌ی آزاد خود غره نشویم. رابرت ساپولسکی توضیح می‌دهد که چگونه هورمون‌ها، ژن‌ها و حتی اتفاقاتی که هزاران سال پیش برای اجدادمان رخ داده، رفتارِ همین لحظه‌ی ما را تحت تأثیر قرار می‌دهند.

کتاب انسان شناسی فرهنگی: نگاهی جهانی (نوشته ریموند اسکوپین)

این اثر که توسط دکتر وحدتی‌نسب ترجمه شده، نگاهی پانورامیک به وضعیت جهان در بازه‌های زمانی مختلف (مثلاً ۵۰ هزار یا ۱۰ هزار سال پیش) دارد و نشان می‌دهد در نقاط مختلف کره زمین، انسان‌ها چگونه با محیط خود سازگار شده‌اند.

سخن پایانی

تماشای این قسمت از برنامه‌ی «اکنون» و خواندن کتاب‌های معرفی‌شده در آن، به ما کمک می‌کند تا با اعتمادبه‌نفس بیشتری به ریشه‌های کهن خود در این سرزمین بنگریم. به قول دکتر وحدتی‌نسب، ما متخصص «ایران‌زده کردنِ» فاتحان بوده‌ایم و ریشه‌هایمان چنان عمیق است که به این سادگی‌ها در فرهنگ‌های دیگر حل نمی‌شویم.

اگر به دنبال درک عمیق‌تری از «انسان بودن» هستید، کتاب اسلحه، میکروب و فولاد را به عنوان نقطه شروع انتخاب کنید تا متوجه شوید جغرافیایی که در آن ایستاده‌اید، چگونه فکر و زندگی شما را ساخته است.