کتاب حق و سوء استفاده از آن

قبل از خرید کتاب حق و سوء استفاده از آن بخوانید

حق چیز خوبی است و هر چیز خوبی ممکن است مورد سوءاستفاده قرار بگیرد. واژۀ حق عمدتاً به دو چیز خوب دلالت دارد؛ در یک معنی حق اشاره است به ذات مقدس و متعالی پروردگار [...]، و در معنایی دیگر مراد از حق قدرت و امتیاز و اختیاری است که در اجتماع بشری به یک شخص (خواه حقیقی و خواه حقوقی) اعطا شده باشد، و در همین معنی اخیر است که احتمال سوءاستفاده از آن توجه صاحب نظران علم حقوق را به خود معطوف می دارد. کسی که در مقام اِعمال و اجرای حق خود برآمده است در نظر اول هیچ ایرادی متوجه او نیست. حقی که نشود از آن برخوردار شد معنی و مفهوم خود را از دست می دهد، اما استفاده هم بد و خوب دارد. چه ملاک هایی ممکن است برای تشخیص استفادۀ بد از استفادۀ خوب مورد نظر قرار گیرد؟
روشن ترین مصداق استفادۀ بد آنجاست که صاحب حق سوء نیت دارد؛ حقی را به موقع اجرا می گذارد برای آن که به دیگری آسیب برساند. اصلاً ممکن است در این اِعمال حق فایده ای به خود او نرسد یا فایده ای جزئی برسد که در مقایسه با آسیبی که به دیگری می رسد وزنی نیاورد. این البته معنی سرراستِ «سوءاستفاده» است و باید از آن جلوگیری شود. اما چه بسا که مطلب به این روشنی نیست.

جملات کتاب

پس تصرف به مقدار زائد بر احتیاج، مشروط است بر آن که علم یا ظن به وقوع ضرر نداشته باشد.

صاحب جواهر پس از نقل عبارت محقق، که در بالا آن را آوردیم، اضافه می‌کند که در میان علما اختلافی در خصوص آن ندیده است. و نیز در جواهر به نقل از تحریر علامه آورده است که مالک می‌تواند در ملک خود تصرف کند، اگرچه تصرف وی موجب ضرر همسایه شود.

صفحه ۱۰۲