کتاب مغز و تاریخ

پیش از خواندن کتاب مغز و تاریخ بدانید

آیا روان‌شناسی و فعالیت‌های ذهنی انسان صرفاً برآمده از فرآیندهای فیزیولوژیک و واکنش‌های فیزیکی-شیمیایی مغز هستند؟ اگر به تاریخچه‌ی علم و چگونگی شکل‌گیری نظریات عصب‌شناختی و سایکوفیزیولوژی در شوروی سابق علاقه‌مند هستید، این کتاب مسیری جذاب از پژوهش‌های سچنوف تا پاولوف و لوریا را پیش روی شما می‌گذارد.

درباره کتاب

کتاب مغز و تاریخ: رابطه پی‌کردشناسی و روان‌شناسی در پژوهش‌های شوروی، به بررسی سیر تحول نظریات فیزیولوژیک و روان‌شناختی در شوروی می‌پردازد. این اثر نشان می‌دهد که چگونه پژوهشگران روسی تلاش کردند پدیده‌های روانی را به مثابه فرآیندهای مادی و فیزیولوژیک تبیین کنند. بر اساس متن، نخستین دریافت‌ها از مبانی تن‌کردشناسانه (فیزیولوژیک) فرآیندهای روان‌شناختی توسط «ایوان سچنوف» صورت گرفت. رویکرد سچنوف در ابتدا اکیداً تقلیل‌گرایانه (فروکاست‌گرایانه) بود؛ بدین معنا که عقیده داشت فرآیندهای روان‌شناختی به فرآیندهای فیزیولوژیک قابل تقلیل‌اند.

سچنوف در کتاب بازتاب‌های مغز بیان می‌کند که مغز مانند یک ماشین پیچیده است که می‌توان آن را بر اساس اصول فیزیکی و شیمیایی تحلیل کرد. او معتقد بود فعالیت روان‌شناختی در نهایت چیزی جز توالی پیچیده‌ای از کنش‌های بازتابی (رفلکس) نیست که در مغز شکل گرفته و با هم یکپارچه شده‌اند. سچنوف بازتاب‌ها را به سه دسته اصلی تقسیم کرد:

• بازتاب‌های ساده یا محض: حرکاتی غیرارادی (مانند عقب کشیدن پا هنگام درد یا مکیدن نوزاد) که عمدتاً توسط طناب نخاعی هدایت می‌شوند.
• بازتاب‌های عاطفی: پاسخ‌های حرکتی که در حضور محرک‌های ویژه (مثل گرسنگی یا ترس) توسط سازوکار مرکزی تشدید می‌شوند.
• بازتاب‌های روان‌شناختی: که در آن‌ها مؤلفه‌ای روان‌شناختی (ارادی و آگاهانه) دخیل است و از طریق تداعی‌ها و تجربیات گذشته در مغز شکل می‌گیرد.

خواندن این کتاب به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

• دانشجویان و پژوهشگران روان‌شناسی، علوم شناختی و علوم اعصاب.
• علاقه‌مندان به تاریخ علم و آشنایی با مکاتب علمی شوروی (به ویژه مکتب پاولوف و سچنوف).
• کسانی که به مباحث فلسفی و تقلیل‌گرایی در تبیین رفتار انسان علاقه دارند.

معرفی نویسنده، مترجم و ناشر

این کتاب نوشته‌ی لوچانو مکاچی است. این اثر که شامل درآمدی به قلم دانشمند برجسته‌ی روس، الکساندر لوریا نیز هست، با ترجمه‌ی امیرحسین نیکزاد توسط انتشارات فرهنگ نشر نو (با همکاری نشر آسیم) به چاپ رسیده است.

جملات کتاب

«تقلیل‌گرایی سچنوف ریشه در تن‌کردشناسی آلمانی نیمه دوم قرن نوزدهم داشت. پدیده‌های زنده به یاری مصطلاحات فیزیک و شیمی و مطابق قواعد آن‌ها، فهم و تبیین می‌شد.»

«فعالیت روان‌شناختی نهایتاً چیزی نیست جز توالی پیچیده‌ای از کنش‌های بازتاب که از طریق فعالیت ساختارهای مغزی قوام یافته‌اند و با یکدیگر پیوستگی، گره‌خوردگی و یکپارچگی دارند.»

«سچنوف حرکات ارادی و غیر ارادی را دارای بنیاد کالبدشناختی-کارکردی متفاوتی نمی‌دانست؛ تفاوت تنها در بخش مرکزی قوس بازتابی دیده می‌شود، که در مورد اول نخاعی و ناآگاهانه و در مورد دوم مغزی و آگاهانه است.»