کتاب فواد شریفی | پروژه 21

معرفی کتاب سینما در حضور دیگران گردآوری فواد شریفی

کتاب سینما در حضور دیگران مستندنگاری پروژه‌ای است که در آن تاریخ دیداری سینمای ایران از دریچه پوسترهایش بازخوانی می‌شود. این اثر که به کوشش فواد شریفی گردآوری شده، حاصل تلاشی برای احیای گرافیک سینمایی و تکنیک چاپ دستی (سیلک‌اسکرین) است.

متنی که بابک کریمی برای این مجموعه نوشته، با ارجاع به نخستین مواجهه ماکسیم گورکی با سینما آغاز می‌شود؛ جایی که گورکی سینما را «قلمروی سایه‌ها» و «تصاویر زنده» نامید. این کتاب تلاشی است برای ثبت این سایه‌ها بر کاغذ.

سینما در حضور دیگران درباره چیست؟

همان‌طور که بابک کریمی در متن کتاب اشاره می‌کند، می‌توان پوستر فیلم را «سایه بلند فیلم» دانست؛ سایه‌ای که چنان است که انگار جوهره فیلم را در خود گنجانده است. پوستر، پرهیبی است ایستا و برگرفته از تصاویر متحرک و زنده که حافظه ما را ارجاع می‌دهد به فیلمی از سینمای ایران.

در واقع مخاطب در مواجهه با کتاب سینما در حضور دیگران، سفری به دل تاریخ سینمای ایران آغاز می‌کند و هر پوستری، فیلمی را در ذهن و پیش روی چشمانش احضار می‌کند. این پروژه امکانی فراهم آورده تا در حضور دیگران، بخش‌هایی از سینمای ایران ورق بخورد؛ آن هم به واسطه تصاویری حک شده روی کاغذ به همراه چند اسم، چند نماد از هر فیلم و گرافیکی تکین.

نقطه آغاز پروژه: یک تماس تلفنی

نطفه پروژه سینما در حضور دیگران در سال ۱۳۹۲ بسته شد؛ در تماسی که فواد شریفی با عباس کیارستمی گرفت و از او خواست پوستر سیاه و سفید «سهراب شهید ثالث» را سیلک‌اسکرین کند. همین قدم اولیه به پروژه «پلاکات‌ها» در زمستان ۱۳۹۳ انجامید و انگیزه‌ای شد برای به جد اندیشیدن به چاپ پوسترهای بیشتری از سینمای ایران.

مسیر گردآوری این مجموعه با چالش‌های بسیاری همراه بود. از جمله این دشواری‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• در دسترس نبودن شماری از پوسترها و فایل آن‌ها.
• دشواری مرمت فایل‌های موجود.
• روند پرپیچ‌ و خم ارتباط گرفتن با طراحان پوسترها یا کارگردانان فیلم‌ها.
• فراهم آوردن کاغذ، رنگ و شابلون مطلوب برای چاپ دستی هر پوستر.
• ایده طراحی دیگربارِ پوستر برای برخی فیلم‌ها.
• نتیجه این تلاش‌ها، گردآوری حدود هفتاد پوستر در این پروژه بود که تلاقی‌گاه طراحی، گرافیک و سینمای ایران در مقاطع قابل توجه آن محسوب می‌شود.

تجربه‌ای شبح‌گونه از سینما

بابک کریمی در بخشی از متن کتاب، باز هم به گورکی ارجاع می‌دهد که سینما را «شیوه شبح‌گونه دیدن جهان» می‌دانست و می‌گفت: «کاش می‌دانستید بودن در آنجا چه حس غریبی دارد؛ زندگی نیست، سایه زندگی است».

تجربه دیدن آثار موجود در کتاب سینما در حضور دیگران نیز شبیه دیدن جهان فیلم‌ها به شیوه‌ای شبح‌گونه است. این آثار دمی تأنی هستند در حس غریبی از احضار سالیان رفته بر سینمای ایران. این پروژه دیروزِ سینمای ما را امروز می‌کند تا بار دیگر بر هنر طراحی پوستر و اهمیت آن تأکید شود.

این کتاب مناسب چه کسانی است؟

کتاب سینما در حضور دیگران برای علاقه‌مندان به تاریخ سینمای ایران، طراحان گرافیک، مجموعه‌داران پوستر و هنرجویان چاپ دستی منبعی ارزشمند است. کسانی که به دنبال ردپای تحولات بصری در تبلیغات سینمایی ایران هستند، در این کتاب نمونه‌های بازسازی‌شده و دقیقی را خواهند یافت.