کتاب هالیوود

معرفی کتاب هالیوود

شاید هیچ ترکیبی در دنیای ادبیات و هنر متناقض‌تر از قرار گرفتن نام «چارلز بوکوفسکی» در کنار کلمه پرزرق‌وبرق «هالیوود» نباشد. اما دقیقاً همین تضاد است که کتاب هالیوود را به یکی از خواندنی‌ترین و صادقانه‌ترین آثار ادبیات آمریکا تبدیل کرده است. ما بوکوفسکی را همیشه با فضاهای زیرزمینی، بارها، پیست‌های اسب‌دوانی و زندگی‌های حاشیه‌ای می‌شناسیم؛ اما در این کتاب، او با همان لباس‌های چروک و روحیه یاغی‌گری، وارد قلب صنعت سینمای آمریکا می‌شود.

اگر تصور می‌کنید با یک رمان ستایش‌آمیز درباره سینما طرف هستید، سخت در اشتباهید. کتاب هالیوود ادای دینی است به پوچی، کاغذبازی و دیوانگی محض حاکم بر صنعت فیلم‌سازی. در این متن قرار است نه تنها به معرفی این اثر بپردازیم، بلکه بررسی کنیم چرا ترجمه پیمان خاکسار و چاپ نشر چشمه، بهترین گزینه برای خواندن این اثر در ایران است و چگونه بوکوفسکی توانسته است با طنزی تلخ، نقاب از چهره‌ی اتوکشیده سینما بردارد.

کتاب هالیوود درباره چیست؟

داستان کتاب هالیوود در واقع یک «رمان کلیددار» (Roman à clef) است؛ یعنی داستانی که بر اساس ماجراهای واقعی نوشته شده و شخصیت‌ها ما‌به‌ازای بیرونی دارند. این کتاب روایتگر تجربیات شخصی چارلز بوکوفسکی در جریان نوشتن فیلمنامه فیلم «بارفلای» (Barfly) است. در کتاب، شخصیت همیشگی آثار او، یعنی «هنری چیناسکی»، توسط یک کارگردان دیوانه و بلندپرواز به نام «جان پینچوت» استخدام می‌شود تا فیلمنامه‌ای بنویسد.

چیناسکی که تمام عمرش را به دوری از سیستم و زندگی کارمندی گذرانده، حالا ناگهان خود را وسط جلسات با تهیه‌کنندگان، بازیگران خودشیفته و سرمایه‌گذاران عجیب‌وغریب می‌بیند. محور اصلی کتاب، تقابل دنیای خالص، خشن و واقعی نویسنده با دنیای مصنوعی، پلاستیکی و ریاکارانه صنعت سینما است. کتاب هالیوود نشان می‌دهد که چگونه هنر در چرخ‌دنده‌های تجارت له می‌شود و برای ساختن یک فیلم نود دقیقه‌ای، چه مصیبت‌هایی باید تحمل شود. داستان پر از موقعیت‌های طنز، دیالوگ‌های پینگ‌پنگی و مشاهدات دقیق چیناسکی از آدم‌هایی است که حاضرند روحشان را برای شهرت بفروشند.

نویسنده کتاب کیست؟

چارلز بوکوفسکی (Charles Bukowski)، شاعر و نویسنده آلمانی-آمریکایی، یکی از شمایل‌های ادبیات پست‌مدرن و رئالیسم کثیف (Dirty Realism) است. او که اغلب به عنوان صدای فرودستان و حاشیه‌نشینان آمریکا شناخته می‌شود، با نثری صریح، بدون سانسور و به دور از تکلف‌های ادبی رایج می‌نوشت. شهرت بوکوفسکی بیشتر به خاطر صداقت بی‌رحمانه‌اش در به تصویر کشیدن جنبه‌های ناخوشایند زندگی شهری، تنهایی، اعتیاد و روابط انسانی است.

بوکوفسکی نویسنده‌ای است که آکادمیسین‌ها اغلب او را نادیده می‌گرفتند، اما مردم عادی و جوانان یاغی او را می‌پرستیدند. تأثیر او بر ادبیات معاصر آمریکا غیرقابل‌انکار است؛ او به نویسندگان یاد داد که می‌توان درباره زشت‌ترین وقایع زندگی با زبانی ساده نوشت و همچنان ادبیات خلق کرد. در کتاب هالیوود، ما با بوکوفسکیِ دوران پیری مواجهیم؛ کسی که حالا مشهور شده، پول دارد، اما هنوز هم همان نگاه بدبینانه و تیزبین را به جهان اطرافش حفظ کرده است.

سبک نوشتار و ساختار کتاب

سبک نگارش در کتاب هالیوود وفادار به امضای همیشگی بوکوفسکی است: جملات کوتاه، صریح و کوبنده. لحن کتاب طنزآمیز (از نوع طنز سیاه)، خشک و گزارش‌گونه است. بوکوفسکی اعتقادی به توصیفات طولانی و استعاره‌های پیچیده ندارد؛ او مستقیم به اصل مطلب می‌پردازد.

ساختار روایی: داستان خطی است و بر اساس مراحل ساخت فیلم پیش می‌رود؛ از نوشتن فیلمنامه تا پیدا کردن سرمایه‌گذار، انتخاب بازیگر و نهایتاً فیلم‌برداری. بخش زیادی از کتاب را دیالوگ‌ها تشکیل می‌دهند که با مهارت بالایی نوشته شده‌اند و ریتم خواندن را بسیار تند می‌کنند.

شخصیت‌پردازی

هنری چیناسکی (خودِ بوکوفسکی): او در این کتاب دیگر آن جوان آس‌وپاس و همیشه مست کتاب «پستخانه» نیست. او پیر شده، کمی پول دارد و با نوعی خستگی فلسفی به دنیا نگاه می‌کند. چیناسکی در اینجا بیشتر یک «ناظر» است؛ ناظری که از حماقت‌های اطرافیانش شگفت‌زده می‌شود اما سعی می‌کند با کمترین درگیری کارش را انجام دهد و به خلوت خود بازگردد.

شخصیت‌های فرعی (ستارگان واقعی): جذابیت اصلی کتاب در کشف هویت واقعی شخصیت‌هاست. خواننده باهوش متوجه می‌شود که «جان پینچوت» همان «باربت شرودر» (کارگردان فیلم بارفلای) است. شخصیت‌های دیگری مثل فرانسیس فورد کاپولا، ژان لوک گدار، میکی رورک و فی داناوی نیز با نام‌های مستعار اما با ویژگی‌های رفتاری کاملاً قابل‌شناسایی در داستان حضور دارند. بوکوفسکی با بی‌رحمی تمام، ادا و اطوارهای این سلبریتی‌ها را به تمسخر می‌گیرد.

ترجمه پیمان خاکسار در این کتاب نقش حیاتی دارد. زبان بوکوفسکی پر از اصطلاحات کوچه بازاری (Slang) و لحن‌های غیررسمی است. خاکسار با تخصص خود در ترجمه ادبیات طنز و مدرن، توانسته لحن "لات‌منشانه" و در عین حال هوشمندانه چیناسکی را به فارسی برگرداند، به طوری که خواننده ایرانی کاملاً با فضای داستان ارتباط برقرار می‌کند.

چرا این کتاب ارزش خواندن دارد؟

اگر هنوز برای خواندن این اثر تردید دارید، دلایل زیر نشان می‌دهد چرا کتاب هالیوود تجربه‌ای متمایز است:

• افشاگرانه و مستند: این کتاب یکی از دقیق‌ترین گزارش‌ها از پشت‌پرده ساخت یک فیلم در هالیوود است. شما با خواندن این کتاب متوجه می‌شوید که پشت زرق‌وبرق فرش قرمز، چه میزان از هرج‌ومرج و اضطراب وجود دارد.
• طنز ناب: بوکوفسکی استاد خنداندن مخاطب در تلخ‌ترین موقعیت‌هاست. مواجهه او با تهیه‌کنندگان پول‌پرست و بازیگران متد اکتینگ، موقعیت‌های کمیکی خلق می‌کند که شما را بارها به خنده می‌اندازد.
• پختگی نویسنده: برخلاف آثار اولیه بوکوفسکی که پر از خشم بود، در کتاب هالیوود با نویسنده‌ای مواجهیم که به بلوغ رسیده است. او دیگر با دنیا نمی‌جنگد، بلکه با پوزخندی گوشه لب، آن را تماشا می‌کند.
• ترجمه استاندارد: حضور نام پیمان خاکسار و نشر چشمه تضمین‌کننده این است که شما با یک متن سانسور شده‌ی بی‌معنی طرف نیستید، بلکه متنی روان و نزدیک به اصل را می‌خوانید.

این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟

کتاب هالیوود گزینه‌ای عالی برای عاشقان سینما و کسانی است که دوست دارند بدانند پشت صحنه فیلم‌سازی واقعاً چه می‌گذرد. همچنین اگر از طرفداران ادبیات آمریکا و سبک رئالیسم هستید، این کتاب شما را راضی خواهد کرد. این اثر برای کسانی که از ادبیات کلاسیک و پرطمطراق خسته شده‌اند و به دنبال نثری ساده، رک و بی‌پرده هستند، بسیار مناسب است. البته باید توجه داشت که به دلیل زبان صریح و برخی مضامین بزرگسالانه، این کتاب برای مخاطبان نوجوان یا کسانی که روحیات بسیار حساسی دارند، پیشنهاد نمی‌شود.

واقع‌گرایی در برابر رویا‌پردازی

• صداقت محض: نویسنده هیچ تلاشی برای خوب جلوه دادن خود یا دیگران نمی‌کند.
• ریتم تند: فصل‌های کوتاه و دیالوگ‌محور باعث می‌شود کتاب را زمین نگذارید.
• نقد فرهنگی: کتاب در لایه‌های زیرین خود، نقد تندی به فرهنگ مصرف‌گرایی و شهرت‌طلبی آمریکایی وارد می‌کند.