کتاب عباس نسل شاملو | پروژه 21

معرفی کتاب عباس نسل شاملو

کتاب عباس نسل شاملو اثری است که به نمایش گزیده‌ای از نقاشی‌ها و فعالیت‌های هنری سال‌های اخیر این هنرمند معاصر می‌پردازد. این کتاب حاصل دورانی است که نقاش تصمیم به تغییر محل زندگی خود گرفت و از هیاهوی شهر به طبیعت غنی و دیرینه گیلان مهاجرت کرد.

این اثر شامل منتخباتی از سه مجموعه اخیر او یعنی «پس از بیگانگی»، «سرزمین بی‌خورشید» و «پالیدن» است. این مجموعه‌ها نتیجه کنکاش‌های او در طبیعتی است که حدود چهار سال پیش، پس از این جابه‌جایی جغرافیایی، در ذهن و بوم او شکل گرفتند. اگر به هنر معاصر ایران و به‌ویژه ژانر منظره‌نگاری با رویکردی مدرن و روان‌شناختی علاقه دارید، این کتاب دریچه‌ای به دنیای ذهنی عباس نسل شاملو است.

محتوای کتاب عباس نسل شاملو درباره چیست؟

عباس نسل شاملو را سال‌هاست با نگاه خاصش به ژانر منظره‌نگاری می‌شناسیم؛ زمین‌های بازی و مناظر طبیعی ساکت و گرفته‌ای که فیگورهای کوچک و تنهای انسانی و حیوانی در پهنه‌شان سرگردان و بی‌پناه می‌نمودند. اما در آثار ارائه‌شده در این کتاب، تغییری محسوس رخ داده است.

فیگورهای انسانی از مناظر هنرمند رخت بربسته‌اند. اکنون سازه‌های مصنوعِ مخروبه و متروکه، و گاه صحنه‌های قاب‌گرفته‌ای که حس تماشای منظر از نگاه ناظری پشت پنجره‌ها را تداعی می‌کنند، تنها یادگار و یادآور حضور انسانی در این فضا هستند. طبیعتی که در این تابلوها می‌بینیم، اگرچه زیباست، اما سرد، نفوذناپذیر و خاکستری‌فام تصویر شده است.

نکته مهم درباره آثار موجود در کتاب عباس نسل شاملو این است که این مناظر نه از روی عکس و نه از بازنمایی مستقیمِ مناظر پیرامون، بلکه از تخیل او تبلور یافته‌اند. هنرمند بی‌هیچ پیش‌طرح یا ایده اولیه‌ای دست به کار خلق هر اثر می‌شود و با اتکا بر حافظه بصری، تجربه حسیِ مواجهه مستقیم با طبیعت و مهم‌تر از همه، نفسِ فرآیند نقاشانه پیش می‌رود.

چرا این کتاب ارزش دیدن دارد؟

• سیر تحول هنرمند: کتاب نشان‌دهنده چرخش نگاه هنرمند از حضور انسان به آثارِ حضور انسان است. حذف فیگور و جایگزینی آن با معماری متروک، لایه‌ای جدید به آثار او افزوده است.
• اتمسفر خاص: فضای خاکستری و «سرزمین بی‌خورشید» که در آثار این کتاب دیده می‌شود، بازتاب‌دهنده نوعی نگاه فلسفی و شاید انتقادی به رابطه انسان و طبیعت در دوران معاصر است.
• روش خلق اثر: مطالعه این آثار برای هنرجویان و علاقه‌مندان به نقاشی جالب خواهد بود، چرا که نشان می‌دهد چگونه می‌توان بدون پیش‌طرح و تنها با تکیه بر «فرآیند نقاشی» و حافظه حسی، فضایی منسجم خلق کرد.

جمع‌بندی

کتاب عباس نسل شاملو دعوتی است به تماشای سکوت. سکوتی که در میان درختان گیلان و سازه‌های رهاشده جاری است. این کتاب مستندی تصویری از ذهنیت هنرمندی است که طبیعت را نه به عنوان یک منظره کارت‌پستالی، بلکه به عنوان یک تجربه زیسته و درونی بازآفرینی کرده است.