دوشنبه ۱۳ بهمن ۱۴۰۴
ناتسومییک دختر کوچک ژاپنی است. دختر کوچکی که روایت کتاب «میتوانم هرچیزی باشم» را پیش میبرد، کتابی تصویری در باب پرسشگری که قرار است مخاطبان را همراهی کند تا به دنیای اطراف خود جور دیگری نگاه کنند.
یک روایت حدسزدنی
مجموعهی «فیلسوف کوچک» چندسالی است توسط واحد کودک و نوجوان نشر افق (کتابهای فندق) به دست خردسالان، کودکان و والدین میرسد. کتابهایی که همانطور که از نام آنها پیداست قرار است مخاطبان خود را به سمت دوباره دیدن، متفاوت دیدن و پرسشگری هدایت کنند. در نهمین جلد از این مجموعه که همچون قبل اثری مستقل است با دختر و مادری روبرو میشویم که داستان را پیش میبرند. ناتسومی قرار است بخوابد اما ناگهان قبل از خواب تصمیم میگیرد تا به شیوهی خودش در برابر خواب مقاومت کند، شیوهای مرسوم در بین کودکان یعنی بازی.
در ادامه خردسال به عنوان مخاطب با تصویرهایی روبرو میشود. تصویرگریهایی که حتماً سوالاتی را برای او ایجاد میکند. او با تصویری از کوه فوجی، کوفته برنجی و.... روبرو شده و در گفتمان بین او و بزرگسالی که خوانندهی کتاب برای اوست با یک موقعیت جغرافیایی و فرهنگی آشنا میشود، اما داستان کتاب همانطور که گفتیم چیز دیگری است.
شخصیت کتاب یک بازی را انتخاب میکند، او با یک پانتومیم ماهرانه، با حرکت دادن و شکل دادن به اندامش و گاه با استفاده از برخی ابزار مادر را وادار میکند تا در بازی شریک شود. مادر باید حدس بزند که فرزندش شبیه چیست؟ و او قادر نیست هیچ کدام را حدس بزند.
واقعیت این است که اگر بزرگسالی هستید که از فضای کودکان دور ماندهاید حدس زدن برای شما نیز امر دشواری خواهد بود، به همین خاطر به مادر ناتسومیحق خواهید داد که هیچ حدس درستی نداشته باشد و هربار شبیه به او شوکه خواهید شد. انگار -و راستش را بگوییم- واقعاً کتاب برای بزرگسالانی نوشته شده است که فراموش کردهاند تک بعدی و بدون خلاقیت به چیزهای اطرافشان نگاه نکنند، امری که البته در بزرگسالی و حجم گرفتاریها کاملاً طبیعی است.
چه کسی برندهی بازی است؟
ناتسومی پیشنهاد خود را مطرح میکند. مادر بازی را میپذیرد اما اعلام میکند که ناتسومی نباید بابت اشتباهات او عصبانی شود. ناتسومی اولین شکل را با بدنش میسازد. مخاطب کتاب در همینجا میتواند حدس بزند و این گفتگویی است که میان خردسال شما و شما به عنوان والد یا مربی شکل میگیرد. مادر فکر میکند ناتسومیچیزی را ساخته که قر میدهد اما با ورق زدن کتاب متوجه میشویم که او یک قوری ساخته و ما به پرتقالی که روی سرش گذاشته بود توجه نکردهایم. در صفحهی فرد کتاب خردسال داستان دراز کشیده است. پاهایش را از هم باز کرده و دو دستش را در بالای سر بههم رسانده است. مادر به جهت نما فکر میکند اما با ورق زدن کتاب میفهمیم گیرهی لباس را ندیدهایم. عروسک، کرم ابریشم، سوسکی که به پشت افتاده دیگر حدسهای غلط مامان است. و بالاخره ناتسومیعصبانی میشود.
ناتسومییان میکند که شکلهای بعدی آسان است اما مادر باز هم از موفقیت در این مسیر دور است اما در همین جا شما به عنوان بزرگتر پیروز میدان هستید. مولف ماهرانه بازی و سرگرمیای برای شما و خردسالتان تدارک دیده که انتها ندارد. تک تک تصاویر دنایی هستند برای حدس و گمان و خلق تا خردسال شما بیان کند چه میبیند؟
مادر از ناتسومیکمک میخواهد. ناتسومی به شیوه خود تلاش میکند تا شکلها آسان و آسانتر شوند اما باز موفقیتی برای مادر حاصل نمیشود و در نهایت بازی به طرز معجزهآسایی پایان مییابد، ناتسومیآنقدر بازی میکند که خوابش میبرد و احتمالاً فردا به خاطر نمیآورد که مادر نتوانسته هیچکدام از شکلها را حدس بزند.
درباره نویسنده و تصویرگر
شینسوکه یوشیتکه متولد ۱۹۷۳ میلادی است. او تالیف و تصویرگری آثار زیادی را برعهده داشته است اما در ایران مخاطبان اغلب او را با مجموعه «فیلسوف کوچک» میشناسند. یکی دیگر از آثار خواندنی او که به فارسی ترجمه شده «یک گرفتاری دیگر» است. او در خلق آثار خود نگاهی طنز دارد و آثارش به تقویت مهارت تفکر، حل مساله و پرسشگری تاکید میکنند.
درباره مترجم
رضی هیرمندی، مترجمِ برنده لوح تقدیر آسترید لیندگرن ۲۰۲۵ یکی از شناختهشدهترین مترجمان کتاب کودک و نوجوان در ایران است. او را اغلب با ترجمهی کتاب درخت بخشنده و آثار شل سیلوراستاین میشناسیم. همچنین او مترجم آثاررولد دال، شرمن الکسی و دیوید کالی و دیگر نویسندگان شهیر این حوزه به فارسی بوده است.
در حال حاضر دیدگاهی برای این مقاله ثبت نشده است.