کتاب سرگذشت تام جونز

معرفی کتاب سرگذشت تام جونز

برخی کتاب‌ها خوانده می‌شوند تا سرگرم شویم، اما برخی دیگر خوانده می‌شوند تا بفهمیم «رمان» چگونه متولد شده است. کتاب سرگذشت تام جونز دقیقاً از دسته دوم است؛ اثری که سامرست موام آن را یکی از ده رمان برتر جهان می‌داند و ساموئل کالری معتقد بود که «یکی از سه پی‌رنگ (Plot) بی‌نقص در تاریخ ادبیات» را دارد.

این کتاب یک اثر معمولی نیست؛ یک ماراتن ادبی ۱۱۲۰ صفحه‌ای است که توسط نشر نیلوفر و با ترجمه استادانه احمد کریمی حکاک به دست ما رسیده است. اگر شجاعت روبه‌رو شدن با یک اثر کلاسیک، قطور و البته سرشار از شوخ‌طبعی و ماجراجویی را دارید، این متن را دنبال کنید تا با «تام جونز»، کودک سرراهی که ادبیات انگلیس را متحول کرد، آشنا شوید.

کتاب سرگذشت تام جونز درباره چیست؟

این رمان که نام کامل آن «سرگذشت تام جونز، کودک سرراهی» است، داستان نوزادی را روایت می‌کند که در تخت‌خواب یک ملاک ثروتمند و خیرخواه به نام «آقای آلورتی» پیدا می‌شود. آقای آلورتی که فرزندی ندارد، تصمیم می‌گیرد این کودک را مثل فرزند خود بزرگ کند و نامش را تام می‌گذارد.

تام بزرگ می‌شود و تبدیل به جوانی خوش‌قلب اما لاقید، هوس‌باز و بی‌پروا می‌شود. او عاشق دختری زیبا و اشرافی به نام «سوفیا وسترن» است، اما مانع بزرگی بر سر راه آن‌هاست: حرام‌زاده بودن تام و دسیسه‌های برادرزاده‌ی حسود آقای آلورتی، یعنی «بیلیفیل». بیلیفیل که نماد ریاکاری و شرارتِ زیر پوستی است، با توطئه‌چینی باعث می‌شود تام از خانه رانده شود.

از اینجا به بعد، کتاب وارد فاز «پیکارسک» (Picaresque) یا داستان جاده‌ای می‌شود. تام در مسیر لندن با انواع و اقسام ماجراها، دعواها، عشق‌های زودگذر و شخصیت‌های عجیب روبه‌رو می‌شود. این کتاب فقط داستان رسیدن عاشق به معشوق نیست؛ بلکه تصویری پانوراما و طنزآمیز از جامعه انگلستان در قرن هجدهم است؛ جامعه‌ای که در آن ریاکاری مقدس‌مآبان و صداقت گناه‌کاران در مقابل هم قرار می‌گیرند.

نویسنده کتاب کیست؟

هنری فیلدینگ (Henry Fielding)، رمان‌نویس و نمایشنامه‌نویس انگلیسی قرن هجدهم، یکی از بنیان‌گذاران رمان مدرن است. جالب است بدانید فیلدینگ علاوه بر نویسندگی، قاضی هم بود و بنیان‌گذار اولین نیروی پلیس حرفه‌ای لندن (Bow Street Runners) محسوب می‌شود. این پیشینه حقوقی و قضایی، در نگاه تیزبین او به عدالت، جرم و ریاکاری در آثارش کاملاً مشهود است.

فیلدینگ کتاب سرگذشت تام جونز را در پاسخ به رمان‌های اخلاق‌گرا و احساساتی زمان خود (به‌ویژه آثار ساموئل ریچاردسون) نوشت. او می‌خواست انسانی واقعی با تمام ضعف‌ها و غریزه هایش خلق کند، نه یک قدیسِ کاغذی.

سبک نوشتار و ساختار کتاب

سبک فیلدینگ در این کتاب، منحصر‌به‌فرد و انقلابی است.

راوی مداخله‌گر: یکی از جذاب‌ترین ویژگی‌های کتاب، حضور پررنگ خودِ نویسنده است. فیلدینگ در ابتدای هر یک از ۱۸ بخش کتاب، فصلی را به گفت‌وگو با خواننده اختصاص می‌دهد. او درباره هنر داستان‌نویسی، نقد ادبی و فلسفه با شما شوخی می‌کند و حرف می‌زند.

طنز و کنایه: زبان کتاب آکنده از طنز، آیرونی (Irony) و نقد اجتماعی است. فیلدینگ با بی‌رحمیِ خنده‌داری، نقاب از چهره‌ی شخصیت‌های ریاکار برمی‌دارد.

ساختار مهندسی‌شده: با وجود حجم زیاد و داستان‌های فرعی متعدد، همه چیز در پایان کتاب مثل قطعات یک پازل دقیق سر جای خود قرار می‌گیرد و هیچ ماجرایی بی‌دلیل روایت نشده است.

ترجمه: ترجمه احمد کریمی حکاک (که خود از اساتید برجسته ادبیات تطبیقی است) بر روی این اثر سنگین، یک اتفاق مبارک است. زبان کتاب اصلی، انگلیسی قرن هجدهم است که پیچیدگی‌های خاص خود را دارد. کریمی حکاک توانسته است متنی فاخر، کلاسیک و در عین حال قابل فهم برای خواننده فارسی‌زبان ارائه دهد که لحن شوخ‌طبعانه فیلدینگ در آن حفظ شده است.

چرا این کتاب ارزش خواندن دارد؟

پدر رمان‌های انگلیسی: خواندن این کتاب، خواندن ریشه‌ی تمام رمان‌هایی است که بعد از آن نوشته شده‌اند. ردپای تام جونز را می‌توان در آثار دیکنز، تکری و جرج الیوت دید.

قهرمانِ خاکستری: تام جونز یک قهرمان بی‌عیب‌ونقص نیست. او اشتباه می‌کند، وسوسه می‌شود و گاهی احمقانه رفتار می‌کند. این «واقع‌گرایی اخلاقی» در زمان خودش انقلابی بود و هنوز هم برای خواننده امروزی جذاب است.

دایره‌المعارف انسانی: در این ۱۱۲۰ صفحه، شما با صدها تیپ شخصیتی از اشراف‌زاده تا گدا، از فیلسوف تا راهزن آشنا می‌شوید.

این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟

کتاب سرگذشت تام جونز برای خوانندگان حرفه‌ای ادبیات، دانشجویان ادبیات انگلیسی و کسانی که صبور هستند و از غرق شدن در دنیاهای طولانی و کلاسیک لذت می‌برند، مناسب است. اگر طرفدار رمان‌هایی مثل «دن کیشوت»، «جنگ و صلح» یا «دیوید کاپرفیلد» هستید، این کتاب را دوست خواهید داشت. اما اگر به دنبال رمان‌های مینیمال، مدرن و سریع هستید، شاید حجم و سبکِ پرطمطراق این کتاب شما را خسته کند.

معماری دقیق یک رمان

پی‌رنگ (Plot) بی‌نقص و مهندسی‌شده.

شخصیت‌پردازی‌های زنده و چندبعدی.

نثر طنزآمیز و افشاگرانه.

کیفیت بالای چاپ و صحافی نشر نیلوفر (به عنوان یک اثر مرجع).

ضیافتی برای دوستداران ادبیات کلاسیک

کتاب سرگذشت تام جونز نوشته هنری فیلدینگ یک کتاب نیست، یک سفر طولانی به دل تاریخ است. این کتاب به ما یادآوری می‌کند که «انسان بودن» یعنی مجموعه‌ای از تضادها، خوبی‌ها و بدی‌ها. اگر وقت و حوصله کافی دارید، خودتان را به دست ترجمه احمد کریمی حکاک بسپارید و با تام در جاده‌های پرپیچ‌وخم انگلستان قدیم همراه شوید. مطمئن باشید که در پایان این هزار و صد صفحه، دلتنگِ راویِ پرحرف و دوست‌داشتنی کتاب خواهید شد.